أبو علي سينا
مقدمهء مصحح 41
ظفرنامه ( فارسى )
وضع و ترتيب ظفرنامه در صورت و وضع و ترتيب ظفرنامه ، امورى ملاحظه مىشود كه در بيشتر آثار نوع ادبى پند و اندرز مشهود است . يكى از صورتهاى اندرزنامهها صورت پرسش و پاسخ است ؛ بدين نحو كه شاگردى از معلم يا شاهى از وزير . . . « 1 » سؤال مىكند و مخاطب جواب مىگويد و موعظه و نصيحت به اين وضع و نصيحت انجام مىگيرد . ظفرنامه نيز اساسا مبتنى بر پرسش و پاسخ است ؛ صورت پرسش و پاسخ در ادبيات ايران معمول بوده « 2 » و ما نمونهء آن را در رسالهء پهلوى اياتكار و زرگ ميتر « 3 » ( يادگار بزرگمهر پندنامهء بزرگمهر ) مىبينيم . در شاهنامه نيز انوشروان يا « دانندگان سخن » و حكيمان و مؤبد موبدان و دانايان و بخردان وردان « 4 » از بزرگمهر پرسشهاى متوالى مىكنند و پاسخ
--> ( 1 ) . شنيدم كه بر شاه فرخ بود * كه دستور پاكيزه پاسخ بود . . . تحفة الملوك ص 69 . ( 2 ) . حتى در كتابهاى غير از نوع اندرزنامه ، مانند كتاب المحاورة فى الطب بينه ( يعنى بين حارث بن كلده ثقفى ) و بين كسرى انوشروان ( رش : ابن ابى اصيبعة طبقات الاطباء ، ج 1 ، ص 113 ) . براى ترجمهء اين فقره ، رش : گنجينهء معارف ، ش 5 ، ص 15 - 19 . ( 3 ) . اين رساله در ضمن متنهاى پهلوى جاماسب آسانا ( بمبئى 1913 ) ص 85 - 101 چاپ شده و ترجمهء درى متن پهلوى مأخذ مستقيم فردوسى در نظم پندنامه بوده است . رش : شاهنامهء فردوسى ، چاپ امير بهادرى ، ج 4 ، ص 27 - 29 . در زير عنوان : « پنددادن بزرجمهر نوشيروان را و سخن گفتن او در كردار و گفتار نيك » نيز رش : بهار ؛ سبكشناسى ج 1 ، ص 123 ؛ ارتور كريستن سن ، داستان بزرجمهر حكيم ، ترجمهء عبد الحسين ميكده ( مجلهء مهر سال 1 ، ش 6 ، ص 455 ) . ( 4 ) . رش : شاهنامه ( چاپ امير بهادرى ؛ ص 13 - 18 ) ، بزمهاى انوشروان با بزرجمهر و موبدان .