پژوهشكده تحقيقات اسلامى
87
مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )
مىكرد ، احنف گفت : بدان كه شمشيرهايى كه به وسيلهء آن با تو جنگيديم ، بر دوشمان است و دلهايى كه آكنده از دشمنى توست در سينههايمان ، اگر تو با نيرنگ يك وجب به ما دست درازى كنى ، ما در جنگ با تو يك گام به پيش خواهيم آمد . « 1 » سرانجام ، احنف پس از عمرى تلاش و پايمردى در راه حق ، در سال 67 هجرى در كوفه بدرود حيات گفت . « 2 » صعصعة بن صوحان صعصعة بن صوحان عبدى از اهالى كوفه در زمان پيامبر ( ص ) اسلام آورد ، ولى به جهت خردسالى نتوانست آن حضرت را زيارت كند . « 3 » فضايل بسيارى براى او نقل شده و او را مردى خطيب ، زباندار ، عاقل ، متدين ، با فضيلت ، خوش بيان و شكافندهء علم عرب خواندهاند . « 4 » بارزترين فضيلت او فصاحتش بود ، چنانچه مولاى متقيان فرمود : « هَذا الخَطِيبُ الشَّجيع » . سيدرضى در توضيح اين كلام مىگويد : مقصود حضرت على ( ع ) آن است كه او در سخنورى ماهر و داراى بيانى شيوا و رسا بود . « 5 » صعصعه در عصر امام على ( ع ) 1 . در واقعهء جمل : صعصعه در اين نبرد با سلاح شمشير و زبان در خدمت امام ( ع ) بود . هنگامى كه امام على ( ع ) از ذى قار حركت كرد ، صعصعه را با نامهاى مفصل كه در آن با سران دشمن اتمام حجت كرده و جنايات آنها را يادآور شده بود ، به نزد طلحه ، زبير و عايشه فرستاد . « 6 »
--> ( 1 ) . تاريخ ابن عساكر ، ج 7 ، ص 20 ( 2 ) . الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 13 ؛ تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 104 ( 3 ) . طبقات ، ج 6 ، ص 221 ؛ تهذيب تاريخ دمشق ، ج 6 ، ص 425 ؛ استيعاب ، ج 2 ، ص 196 ( 4 ) . استيعاب ، ج 2 ، ص 196 ؛ مروج الذهب ، ج 3 ، ص 45 ( 5 ) . تعليقات الغارات ، ج 2 ، ص 890 ( 6 ) . جمل ، شيخ مفيد ، ص 167