پژوهشكده تحقيقات اسلامى

56

مرورى بر زندگانى فرماندهان اسلام ( فارسى )

دل خودى ، از جمله سياستهاى عمار در يارى امام على ( ع ) بود . شهادت عمّار هجوم همگانى در صفين آغاز شد ، و سپاهيان امام على ( ع ) با نيروهاى شام درگير شدند در اوج درگيرى ، نيزه‌هاى « ابوعاديه عاملى » و « ابن جون سكسكى » به سوى عمّار نشانه رفت و او را به شهادت رساند . عمّار شب هنگام به شهادت رسيد و حضرت على ( ع ) بر پيكر وى نماز خواند و او را بدون غسل به خاك سپرد . « 1 » پس از شهادت عمّار ، معاويه ، عمروعاص و پسرش دربارهء شهادت او گفتگو كردند و پسر عمروعاص سخن پيامبر ( ص ) دربارهء قتل عمار به وسيلهء ستمگران را نقل كرد . معاويه نيز كه در صدد رفع اين ننگ از خود بود ، ادّعا كرد كه اما او را نكشتيم ، بلكه آن كسانى كه وى را به ميدان جنگ فرستادند ، او را كشتند . در مقابل چنين حيله‌اى ، امام على ( ع ) فرمود : بنابراين ، قاتل حمزه ، پيامبر ( ص ) است ، چون پيامبر ( ص ) وى را به صحنهء نبرد آورد . « 2 » هاشم مرقال هاشم فرزند عتبه بن ابى وقاص قرشى زهرى ، از آن جهت مرقال لقب گرفت كه در جنگ با حالتى خاص با سرعت به سوى ميدان نبرد مىدويد . « 3 » او در سال فتح مكّه ( هشتم هجرى ) مسلمان شد ، از اين رو ، در غزوه‌ها و جنگهاى پيامبر ( ص ) نامى از او نيامده است . او سخنورى مشهور و از مردان با فضيلت و تقوا و درستكار بود . « 4 » هاشم در دورهء خلفا فعاليت هاشم در دوران خلافت عمر ، فرماندهى يك ستون سواره را در جنگ يرموك عهده‌دار بود و در همين جنگ ، يك چشم خود را از دست داده و به اعور معروف شد . او پس

--> ( 1 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 381 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 41 ؛ اعيان الشيعه ، ج 8 ، ص 375 . ( 3 ) . رجال ، شيخ طوسى ، ص 61 ، مكتبة الحيدريّه نجف ، 1381 ق ؛ وقعهء صفين ، ص 328 ؛ معجم رجال الحديث ، ج 19 ، ص 245 ، دار الزهراء بيروت ، 1403 ق ( 4 ) . تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 288 .