از فتح شام ، همه نيروهاى خالد بن وليد را فرماندهى كرد و به سوى جنگ قادسيه هدايت نمود . « 1 » و در اوج درگيريهاى جنگ قادسيه با هفتصد تن از نيروهايش به كمك نيروهاى اسلام شتافت . « 2 » در جنگ جلولا كه ايرانيان مقاومت زيادى از خود نشان دادند ، عمر به سعد وقاص ( فرمانده كل سپاه ) دستور داد كه هاشم را مأمور جلولا كند . هاشم پس از محاصره جلولا و مراقبت از خندقهاى آنجا ، پيروزى بزرگى نصيب مسلمانان كرد كه به فتح الفتوح شهرت يافت . « 3 » مرقال در عصر امام على ( ع ) هاشم مرقال نخستين كسى است كه در كوفه جهت بيعت با امير مؤمنان على ( ع ) پيش قدم شد . او حتى قبل از آنكه آگاهى يابد كه مسلمانان چه كسى را به عنوان خليفه تعيين كرده‌اند ، ابوموسى ( استاندار كوفه ) را به بيعت با امام على ( ع ) ترغيب كرد ، ولى او نپذيرفت . « 4 » 1 . در واقعهء جمل : هاشم مرقال از طرف امام ( ع ) به كوفه جهت مذاكره با ابوموسى اشعرى رفت تا او را وارد صحنهء نبرد كند ، امّا ابوموسى از پيروى امام ( ع ) سرپيچى كرد و هاشم را به مرگ و زندان تهديد نمود . هاشم نيز در نامه‌اى به امام ، ابوموسى را كينه‌توز و بدخواه و عصيانگر نسبت به امام معرفى كرد و امام نيز گفتار وى را تصديق نمود . « 5 » هاشم مرقال در واقعهء جمل يكى از فرماندهان نظامى برجسته على ( ع ) بود و امير مؤمنان فرماندهى سواره نظام قريش و كنانه را به او واگذار كرده بود . « 6 » 2 . در پيكار صفين : هاشم در اين جنگ ، حساسترين سمت يعنى پرچمدارى لشكر امام على ( ع ) را بر عهده داشت . « 7 » وى با اينكه چنين مسئوليت خطيرى را عهده‌دار بود ، اگر در گرماگرم نبرد احتمال مىداد كه بتواند كسى را ارشاد كند ، چنين مىكرد . از اين رو ، در يكى از روزهاى نبرد ،

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 552 ( 2 ) . همان مدرك ( 3 ) . كامل ، ج 2 ، ص 519 ؛ اعيان الشيعه ، ج 10 ، ص 251 ( 4 ) . اصابه ، ج 3 ، ص 593 ( 5 ) . معادن الحكمه ، فيض كاشانى ، ج 1 ، ص 342 و 343 ، دفتر انتشارات اسلامى ، 1407 ق ؛ شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابىالحديد ، ج 14 ، ص 9 ( 6 ) . جمل ، شيخ مفيد ، ص 172 ( 7 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 4 ، ص 27