عباس در خانهء امام على و در كنار امام حسن و امام حسين عليهما السلام رشد كرد و از آنان درس انسانيت ، صداقت و . . . گرفت . او با « لبابه » دختر عبداللَّه بن عباس - راوى و مفسر معروف - ازدواج كرد . حاصل اين ازدواج دو فرزند به نامهاى عبيداللَّه و فضل بود كه از دانشمندان بزرگ دين و مروّجان قرآن شدند . « 1 » منزلت عباس چهرهء پرفروغ و روشن و تابندهء عباس ، به او لقب قمر بنى هاشم داده بود ، نيروى تقوا و ديانتش بسيار بود و از قهرمانان بزرگ اسلام به حساب مىآمد ، قامتى رشيد و افراشته ، عضلاتى قوى و بازوانى ستبر و توانا داشت ، بر اسب كه سوار مىشد ، بر اثر قامت كشيده و رشيدش ، پاهايش به زمين مىرسيد . « 2 » امام سجاد ( ع ) روزى به چهرهء عبيداللَّه فرزند عباس نگاه كرد و گريست . آن گاه دربارهء فداكارى عباس فرمود : خداوند ، عمويم عباس را رحمت كند كه در راه برادرش ايثار كرد و از جان خود گذشت ، چنان فداكارى كرد كه دو دستش قلم شد و خداوند نيز به او ( همانند جعفر بن ابى طالب ) در مقابل آن دو دست قطع شده ، دو بال عطا كرد كه با آنها در بهشت با فرشتگان پرواز مىكند . براى عباس نزد خداوند مقام و منزلتى است بس بزرگ كه در قيامت همهء شهيدان ، به آن غبطه مىخورند . « 3 » اسمها و لقبهايى كه عباس به آنها معروف بود ، عبارتند از : ابوالفضل ، ابوالقربه ، سقا ، قمربنى هاشم ، باب الحوائج ، علمدار ، سپهدار ، پاسدار و باب الحسين . مظهر شجاعت فرزندان حضرت على ( ع ) ، شهامت و استقامت و قهرمانى را از آن حضرت به ارث برده بودند . اين دودمان ، سايه پروردهء شمشير و بزرگ شدهء ميدان و خوگرفتهء جهاد و مبارزه بودند . نمونه‌هاى بسيارى از شجاعت عباس آمده است كه ما تنها به بيان دو نمونه از صفين و كربلا بسنده مىكنيم .

--> ( 1 ) . همان مدرك ، ص 195 ( 2 ) . بحارالانوار ، ج 45 ، ص 39 ؛ مقاتل الطالبيين ، ص 84 ( 3 ) . منتهى الآمال ، ص 385 ؛ حياة الامام الحسين بن على ، ج 3 ، ص 263