المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
371
مروج الذهب ( فارسى )
خاصان آهن بدست بحضور شاهان نروند بلكه گرز عاج همراه داشته باشند و دندانهاى فيل كه راست باشد و انحنا نداشته باشد بنزد ايشان مرغوب است و چنان كه گفتيم از آن گرز درست كند و عاج را براى سوزاندن در بتخانهها و بخور معبدها نيز به كار برند چون نصارى كه در كليساهاى خود بخور معروف به بخور مريم و ديگر بخورها را به كار مىبرند . مردم چين فيل در سرزمين خود نگه ندارند و بسبب حادثهاى كه بروزگار قديم در يكى از جنگهاشان رخ داد داشتن و بجنگ بردن فيل را ميمون ندانند . هندوان عاج را در دسته خنجر و دسته شمشير بسيار به كار مىبرند و هم غالباً آن را براى ساختن شطرنج و نرد به كار برند شطرنج مهرههاى گونهگون به صورت انسان و حيوان دارد و هر مهره شطرنج به طول يك وجب و همين مقدار عرض و بلكه بيشتر باشد و چون بازى كنند يكى بپاى خيزد و مهره را در خانهها جابجا كند و غالبا در بازى شطرنج و نرد بر سر خانه و جواهر قمار كنند و گاه باشد يكى از آنها هر چه دارد ببازد و بر سر قطع يكى از اعضاى تن خود بازى كند بدينسان كه يك ديگ كوچك مسى را كه روغنى سرخ رنگ در آنست بر آتش ذغال نهند و اين روغن كه التيام دهنده زخم و بند آرنده خونست بجوشد و چون كسى بر سر يكى از انگشتان خود بازى كند و ببازد آن را با خنجر كه چون آتش سوزان است ببرد و دست را در اين روغن فرو برد و داغ كند و باز ببازى مشغول شود و اگر ببازد انگشت ديگر را ببرد و گاه باشد كه بسبب باخت مكرر انگشتان و كف دست و ساق و بازو و اعضاى ديگر را ببرد و برندگيها را با اين روغن داغ كند و اين روغنى عجيب است كه از معجونها و داروهاى هندى درست مىشود و چنان كه گفتيم خواص شگفتانگيز دارد و آنچه از رفتار هندوان گفتيم معروفست . هندوان فيل نگه دارند و جفت گيرى كنند كه وحشى نباشد و جنگى باشد يا چون گاو و شتر به كار رود و بيشتر چون گاوميشهاى ديار اسلام به چمنزارها و بيشه