المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
334
مروج الذهب ( فارسى )
شيرازى را از آب ماه طوبه كه كانون دوم است بعد از عيد غطاس كه دهم طوبه است فراهم كنند كه در اين وقت آب نيل از همه وقت ديگر صافتر باشد و مردم نيل در آن موقع از صافى آب نيل ببالند و هم در اين وقت مردم تنيس و دمياط و تونه و ديگر دهكدههاى اطراف درياچه آب ذخيره كنند . شب غطاس بنزد مردم مصر اهميت بسيار دارد كه مردم آن شب خواب نكنند . شب غطاس شب يازدهم ماه طوبه و ششم كانون دوم است . من بسال سيصد و سى شب غطاس را در مصر بودم و اخشيد محمد بن طغج در قصر خود معروف به مختاره در جزيره نيل بود كه نيل به اطراف آن احاطه دارد و فرموده بود تا در سمت جزيره و سمت فسطاط دو هزار مشعل افروخته بودند بجز مشعلها و شمعها كه مردم مصر روشن كرده بودند . در آن شب صدها هزار كس از مسلمانان و نصارى بر نيل و اطراف آن حضور داشتند بعضى در قايقها بودند بعضى ديگر در خانههاى نزديك نيل جا داشتند و بعضى ديگر روى نهرها بودند و كس از حضور كس باك نداشت هر چه ممكن بود از خوردنى و نوشيدنى و لباس و زرينه و سيمينه و جواهر و لوازم سرگرمى و بزن و بكوب همراه داشتند و اين بهترين شبهاى مصر است كه همه خوشى ميكنند و درها را نمىبندند و بيشتر كسان در آب نيل فرو ميروند و پندارند اين وسيله اجتناب از بيمارى و آسودگى از دردهاست . مسعودى گويد : اما در خصوص مقياسهائى كه در مصر براى شناخت فزونى و كاهش نيل نهادهاند از جمعى از مطلعان شنيدهام كه ميگفتند يوسف پيمبر صلى الله عليه و سلم وقتى اهرام را بساخت مقياسى براى شناخت فزونى و كاهش نيل ترتيب داد كه در منف بود كه آن روز فسطاط نبود . دلو كه ملكه پير نيز مقياسى در اقصاى صعيد و مقياس ديگرى به شهر اخميم نهاد اين مقياسهائى است كه پيش از اسلام نهادهاند آنگاه اسلام بيامد و مصر گشوده شد و فزونى و كاهش نيل را به همين مقياسها كه گفتيم ميشناختند تا عبد العزيز بن مروان ولايت مصر