المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )

158

مروج الذهب ( فارسى )

را چون ملوك بابل مقررى ميدهد . پس از پادشاه چين يكى از ملوك ترك است كه فرمانرواى شهر كوشان و شاه تركان طغزغز است كه او را شاه سباع و شاه اسبان نيز گويند زيرا هيچيك از ملوك جهان مردانى جنگاورتر از او ندارد و چون او بخونريزى بى باك و دلير نيست و بيشتر از او اسب ندارد . قلمرو وى ميان چين و بيابانهاى خراسان فاصله است و نام عمومى ايرخان دارد . تركان ملوك بسيار و اقوام گونه‌گون دارند كه مطيع ايرخان نباشند ولى هيچيك بپايهء او نرسند . پس از او پادشاه روم است كه او را شاه مردان خوانند و هيچيك از ملوك جهان مردانى نكو سيماتر از مردان وى ندارند و ديگر ملوك جهان بمرتبت متفاوت باشند و برابر نباشند يكى از مطلعان اخبار جهان و ملوك زمين شمه‌اى از مراتب ملوك جهان و ممالك و نام ايشان را در شعرى آورده است : « خانه فقط دو خانه است ايوان و غمدان و ملك فقط دو ملك است ساسان و قحطان زمين ايرانست و اقليم بابل و اسلام مكه است و جهان خراسان و دو طرف عالى و نكوى آن بخارا و بلخ شاهداران است كه در اينجاها مردم برتبه‌ها از مرزبان تا بطريق و طرخان مرتب شده‌اند . ايرانيان خسرو ، روميان قيصر ، حبشيان نجاشى و تركان خاقان دارند . » پيش از اسلام فرمانرواى صقليه و افريقيه كه ديار مغرب است جرجس لقب داشت و فرمانرواى اندلس لذريق خوانده ميشد و اين نام ملوك ديگر اندلس نيز بود گويند كه ايشان از مردم اشبان بودند و ايشان قومى از فرزندان يافث بن نوح‌اند كه در اينجا بوده‌اند ولى بيشتر مسلمانان اندلس بر اين رفته‌اند