الشيخ رسول جعفريان
1018
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
دقيقى از آن علماى شيعه را در نقد كتاب مقدس كمك كرده باشد . مؤلف انگيزهء خود را چنين شرح داده است : در آن بين كتاب تورات و كتب انبيا به نظر رسيد كه يكى از پادريان نصارا از لغت لاتين به لغت عربى ترجمه كرده و موافق مدعاى خود تغييرات و تحريفات و زياده و نقصان فراوانى در آن ترجمهء عربى قرار داده ، بر قالب زده بود . و منظورش آنكه مردم از روى آن ترجمهء عربى بر مضامين فقرات تورات آگاه گرديده ايشان را در رسوخ به طريقهء باطل ملامت نكرده بلكه باعث آن شود كه گمان صدقى به مقالات ايشان بهم برسانند . چون علماى ما - وفقهم الله - هر وقت ارادهء ردّ بر دين نصارا داشتند ، مىبايست از كتب ايشان استدلال كرده و حق بودن دين اسلام را ثابت كنند ، و چون عارف به لغت لاتينى فرنگان نبودند ، بالضروره از روى آن ترجمهء عربى اقامهء حجت مىكردند ، و بنا بر آن كه ترجمهء عربى موافق خواهش نصارا به قالب زده شده بود ، بعد از آنكه نصارا بر اجوبه و دلايل علماى اسلام مطلع مىگرديدند از روى استخفاف ردّ اقوال علما كرده و اظهار بىدانشى ايشان مىنمودند . و كمترين كه به لغت نصارا عارف بودم ، مىدانستم كه چه حيلهها به كار بردهاند ، آتش غيرت و حميت دين مبين ، شعلهور گشته و تعصّب علماى ابرار دامنگير شده ، اراده نمود كه آن ترجمهء عربى را با اصل تورات كه به لاتين نوشته شده مقابله و به فارسى ترجمه كرده ، بعد از آن متوجه تفسير و تأويل عبارات آن شود تا آنكه دامهاى مكر و فريب علماى نصارا پاره گشته ، من بعد احدى را به آن صيد نتوانند نمود . و چون نيل اين مقصود از راه كثرت مشاغل و بىبضاعتى و فقدان مئونت كاتب در پردهء خفا مستور بود ، و بنا بر اشتغال ابناى روزگار به امور دنيوى ناپايدار ، دولتمندى پايبند نمىكرد كه به معاضدت اين امر خطير از مكنون خاطر به ظهور آيد . مدتى اين آرزو در دل و در فكر جمعيت اسباب اين مطلب ، پاى وصول به آن در گل بود تا آن كه در اين اوقات كه گلزار هميشه بهار ملت احمد مختار صلى الله عليه و آله از آبيارى عدل و انصاف نواب نامدار گردون اقتدار اعلى حضرت جمشيد . . . كيفيت اين نقد چنان است كه در مرحلهء نخست ، مقايسهاى ميان متن لاتين و عربى انجام مىشود . هر كجا كه به عقيدهء مؤلف ترجمه نادرست و يا غير دقيق بوده است وى تفاوت معنا را گوشزد كرده است . طبعا در بسيارى از اين موارد ، نظر وى خطاست ؛ پس از آن به نقد محتوايى و علمى كتاب مىپردازد . مؤلف در درجهء نخست قصد تأليف اثرى را داشته است تا بتواند مسيحيان را نيز از راه اشتباهى كه در پيش گرفتهاند بازدارد . وى در اين باره مىنويسد : « اما يهود و نصارا كه من به اميد هدايت ايشان اين تأليف را مىكنم ، هرگاه حق تعالى به لطف و كرم خود به توسط آنچه