الشيخ رسول جعفريان
979
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
آن را حاجت به مصقلى افتاد كه زنگش را حك و تجليه و غبارش را محو و تصفيه نمايد تا كه شعاع آفتاب وجود قيّومى از مشرق لاهوت و اشراقات وجود حقيقى ربوبى از صبح ازل در آن آينه منعكس گردد ، بنا بر آن ، اين رساله موسوم گرديد به مصقل صفا در تجليهء آينهء حقنما در ردّ تثليث نصارا . آنگاه بدون نقل مقدمهء نصرانى به اين دليل كه « ذكرش ملايم مقصود نبود » به بيان اصل مدعاى نويسنده پرداخته است . « 1 » بنا به آنچه در مقدمهء برخى از نسخ مصقل صفا آمده و محقق محترم آن را آورده ، دو تن از مبلغان مسيحى در سال 1032 كتاب منتخب آينهء حقنما را به سيد احمد نشان دادهاند و او پس از ديدن آن به ردّ آن پرداخته است . وى در اين اثر نيز همانند لوامع متن كتاب مورد نظر را قسمت به قسمت نقل كرده و سپس به ردّ آن پرداخته است . كتاب مصقل صفا تأثير قابل ملاحظهاى در محافل مسيحى و ميسيونرهاى مسيحى در ايران و هند گذاشت ، بهطورىكه دو كتاب در ردّ آن نوشته شد : « 2 » سالها بعد على قلى جديد الاسلام ، نقدى بر كتاب دوم از دو كتاب فوق كه متعلق به فليپ پادرى بوده نوشته است ؛ اين نقد در ضمن كتاب سيف المؤمنين كه در ترجمه و شرح او از سفر پيدايش تورات آمده است . همچنين در فهرست نسخههاى خطى كتابخانههاى ايتاليا ( ص 201 ) از كتابى با نام ماسح مصقل آينهء حقنما ياد شده است . اين كتاب نيز در ردّ بر سيد احمد بوده است . داستان اين رديه به اين شرح است : زمانى كه نسخهاى از آينه حقنما به دستور جهانگير خان شاه مغول هند از آگره به اصفهان فرستاده شد ، كتاب مزبور مورد نقد سيد احمد قرار گرفت و اين بار آينه با مصقل به هند بازگردانده شد . پس از آن بود كه چند نفر از ميسيونرهاى مسيحى به ردّ
--> ( 1 ) . نك : علوى ، احمد ، مصقل صفا ، صص 5 - 6 ( 2 ) . فهرست نسخههاى خطى كتابخانههاى ايتاليا ، ص 201 ( از متن ايتاليايى ) .