الشيخ رسول جعفريان
569
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
ز جهل در همه عمر خويش در ره دين * نمىروند به طرز ائمه اطهار كنند دعوى تسخير جنيان به دروغ * كه تا كنند الاغان انس را افسار زنند دستك و رقصند اى مسلمانان * نهيد پنبه به گوش و كنيد استغفار زنند چرخ وز جهلش نهند طاعت نام * كنند دين خدا را به لعب و بازى خوار نمىرسند به جايى اگر تمامى عمر * زنند چرخ پياپى چو اشتر عصار كنند عاشقى امردان و مىگويند * بود مجاز پل عشق حضرت جبار خدا گواه منست آن كه عاشقى هرگز * نبوده است ز آيين حيدر كرار بناى قاعدهء دينشان بود بر جهل * ز اهل دانش و بينش از آن كنند كنار ز راه شرع برون مىبرند مردم را * حذر كنيد از اين قوم يا اولو الابصار ملا محمد طاهر اين كتاب را در زمان شاه عباس ثانى ( م 1077 ) سروده ، براى شخص او فرستاده و ازو خواسته است تا آن را از اول تا به آخر بخواند . « 1 » وى در اين رساله ، تصوف را برخاسته از تسنن دانسته و معتقد است كه شيعيان بعدها گرفتار آن شدند . در توضيح همين نكته ، مىنويسد : و از اين جهت است كه اوليايى كه اين جماعت ، ايشان را از پيران خود مىدانند و مىشمارند ، يكى از ايشان از شهرهاى مشهور به شيعگى ، مثل قم و سبزوار و حلّه و جبل عامل و غير آن نبودهاند ؛ و از اين جهت است كه در اين شهرها خانقاه قديم نمىباشد و در شهرهايى كه هميشه مردمش سنى بودهاند ، خانقاه قديم بسيار بهم مىرسد . « 2 » در همان زمان رسالهء ديگرى نيز با نام تبصرة المؤمنين در رد بر تحفة الاخيار نگاشته شده است . نويسندهء آن محمد مؤمن ، طبيب شاه سليمان بوده است . « 3 » نگاشتهء ديگر محمد طاهر قمى محبان خدا نام دارد كه آن را مصدّر به نام شاه سليمان ساخته و در آن از صوفيان نكوهش فراوان كرده است . « 4 » كتاب ديگر او با عنوان الفوائد الدينية در ابطال فلسفه و تصوف نگاشته است . اين كتاب به صورت پرسش و پاسخ در سى و هفت بند بوده و در آغاز آن آمده است : اما بعد ، فهذه رسالة موسومة بالفوائد الدينية مشتملة على الفتاوى الملية فى بيان بطلان الفلسفة و كفر
--> ( 1 ) . بنگريد : انوار ، فهرست كتابخانه ملى ، ج 6 ، ص 768 ؛ حسينى ، فهرست كتابخانه آية اللّه مرعشى نجفى ، ج 7 ، ص 345 ؛ حائرى ، فهرست مجلس سابق سنا ، ج 1 ، ص 359 ؛ استادى ، فهرست مسجد اعظم ، صص 113 ، 458 ( 2 ) . قمى ، ملا محمد طاهر ، تحفة الاخيار ، نسخهء 2204 كتابخانهء ملى ، برگ 229 ( 3 ) . دربارهء آن بنگريد : دانشپژوه ، فهرست ميكروفيلمهاى دانشگاه ، ج 1 ، صص 56 - 57 ؛ حائرى ، فهرست كتابخانهء مجلس ، ج 10 ، بخش 4 ، ص 2010 ( 4 ) . حسينى ، سيد احمد ، فهرست نسخههاى كتابخانه آية الله مرعشى ، ج 7 ، ص 314 .