قيام‌هاى ديگر تحريك كند . آقاى سرتيپ گاردان بايد به ايرانىها در عمليات نظامى تمام تعليماتى را كه به تجربه يافته بياموزد و در اين مرحله به شاهزاده عباس ميرزا فرمانده و معتمد عليه قشون دست اتحاد دهد . بايد كه ايران در سر حدات روسيه به تعرض شديد مشغول شود و از اين موقع كه روس‌ها به علت فرستادن يك قسمت از قواى خود به اروپا اردوى قفقازيه را ضعيف كرده‌اند استفاده نمايند و با قشون و تبليغات ، ولاياتى را كه روس‌ها منتزع نموده‌اند پس بگيرد . » « 1 » ژنرال گاردان در ايران سخت مشغول طرح‌ريزى نقشهء حمله به هندوستان و خواستار آن است كه بنا به نظر اعليحضرت امپراطور « هر نوع تجارتى بين ايران و انگليس مقطوع گردد و تمام عمال و كارگران اين مملكت از جميع بلاد و بنادر ايران طرد شوند و مكاتباتى را كه بين انگليس و هندوستان از راه ايران به عمل مىآيد ، اولياى امور ايران ، ضبط و مفتوح نمايند » « 2 » كه ناگاه خبر « انعقاد عهدنامهء تيلسيت انتشار مىيابد و بنا به نظرات زير ناپلئون از پيمانى كه با ايران امضاء مىكند ، سر باز مىزند . و خواستار برقرارى صلح بين ايران و روسيه مىشود كه برخى از نظرات او به قرار زير است : در تاريخ 11 فوريه 1808 - ( 12 ذى لحجه 1222 ) سرتيپ گاردان مراسله‌اى به فتحعلى شاه مىنويسد كه قسمت‌هائى از آن چنين است : « چاپار ايرانى كه از قسطنطنيه رسيده از دولت متبوع من مراسلاتى آورده است . اعليحضرت ناپلئون كبير انتظار آن را داشته كه جنگ بين ايران و روسيه قطع شود و اين انتظار نتيجهء اظهار تمايل اعليحضرت شاه ايران به برقرارى صلح بين دولتين است . » « 3 » و نيز اضافه مىكند كه « اعليحضرت تصديق مىكند كه در عهدنامه « تيلسيت » راجع‌به ايران ماده‌اى گنجانيده نشده و علت آن اين است كه اولا در آن تاريخ دولت ايران ، عهدنامهء اتحاد بين فرانسه و ايران را تصويب نكرده بود . ثانيا دربار طهران امكان داشت كه آن معاهده را تصديق نكند ، به‌همين جهت چون اعليحضرت هيچ نوع اطمينانى درباب روابط آينده خود با ايران نداشت ، نمىتوانست در باب روابطى كه هنوز استحكام نيافته بود با روس‌ها صحبتى بدارد . » با تمام اين احوال اعليحضرت بدون اينكه منتظر رسيدن خبر تصويب عهدنامه شده باشد مرا مأمور كرده است كه به اعليحضرت پادشاه ايران اطمينان دهم كه دولت روسيه در حال حاضر با هر مملكتى كه متحد فرانسه باشد طريق دوستى پيش خواهد گرفت . از اين مراتب گذشته اعليحضرت ناپلئون به من اجازه داده است كه دولت فرانسه را بين ايران و روسيه واسطهء آشتى قرار دهم . و مذاكراتى كه در تهران بين صدراعظم ايران و يك نفر سفير روس واقع خواهد شد كاملا به نفع ايران كه اعليحضرت ناپلئون آن را مثل مملكت خود مىداند ، به انجام رسد . اعليحضرت آرزومند و صميمانه مايل است كه اين مذاكرات منتهى به عقد صلحنامه‌اى شود كه مقتضى شرافت و ضمانت با حيثيات مملكتى نظير ايران باشد . » « 3 » ژنرال گاردان به دنبال نامهء خود ، نظر ناپلئون و ديگران را دربارهء انگليس

--> ( 1 ) - مأموريت گاردان ، ترجمه اقبال ص 41 - 42 . ( 2 ) - مأموريت ژنرال گاردان در ايران ص 80 . ( 3 ) - « مأموريت گاردان در ايران » ترجمهء عباس اقبال ص 78 - 79 .