ميرزا محمد هادي علوى شيرازى
پيش درآمد 28
سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )
به فتحعلى شاه مىنويسد كه : « اعليحضرت امپراطور ما نمىتواند به بيند كه در تمام دنيا فقط باب ايران به روى انگليسها باز بماند . . . اعليحضرت ما مىخواهد كه هر نوع تجارتى بين ايران و انگليس مقطوع گردد و تمام عمال و كارگران اين مملكت از جميع بلاد ايران طرد شوند » « 1 » و نيز اضافه مىكند كه : « اعليحضرت ناپلئون كبير انتظار دارد كه اول قاصدى كه از جانب سفير او از طهران به فرانسه مىرسد خبر شروع اين اقدامات را كه كاملا به نفع ايران و مطابق آرزوى ملل است برساند . » « 2 » در اين مورد فتحعلى شاه جوابى به ژنرال گاردان نوشته است كه مواد لازم آن چنين است : « شرحى كه از نيات اعليحضرت ناپلئون امپراطور برادر معظم مكرم ما خلد الله ملكه ، در باب قطع محاربه بين ايران و روسيه اظهار داشته و حاضر بودن خود را در شركت با وزارى ايرانى در عقد معاهدهء صلح با سفير فوق العادهء روسيه بيان نموده بوديد ، دوستى و محبت ناپلئون كبير را نسبت به ما و تخت و تاج ايران در نظر ما اظهر من الشمس و اجلى من السماء كرد . بنابراين اطمينان داريم كه بناى اتحاد و دوستى اين دو دولت روزبروز مستحكمتر و تا قيام قيامت برقرار خواهد ماند . . . در خصوص قطع روابط ايران و انگليس خاطر محترم بايد مسبوق باشد كه از روزى كه دولتين ما دست اتحاد ، به يكديگر دادهاند ، جميع ابواب ارتباط بين مردم ايران و انگليس مسدود گرديده ، و سفيرى كه از جانب ايران به هندوستان مأمور شده بود به امر ما احضار گرديده است . گذشته از اين مراتب ، جميع انگليسهائى را كه در بلاد يا در بنادر ما بودهاند از ايران خارج گرديدهاند . . . . به تاريخ ماه ذى الحجة الحرام 1222 هجرى - ( فوريه 1808 ) » « 2 » در همين اوان ژنرال گاردان مراسلهاى دارد خطاب به وزير روابط خارجه كشور خود آقاى دشامپانيى كه بيشتر مطالب آن در اطراف مذاكره صلح ايران و روسيه است مىنويسد : « فيلد مارشال كنت گودوويچ فرماندهء كل قواى روس در گرجستان ، مأمور دربار ايران شده ، و من سابقا در عريضهاى كه تحت شمارهء 11 ، به تاريخ ششم ماه مه ، حضور عالى عرض كرده و ورود او را به تبريز خبر داده بودم ، مشار اليه در تاريخ 21 مه مراسلهء فوق العاده دوستانه از طرف كنت گودوويچ به من داد . حضرت اجل مراسلهاى نيز به ميرزا شفيع صدراعظم نوشته و در آن شرايطى را كه برطبق آن روسيه حاضر به عقد صلح است يادآور گرديده است . سابقا صورت اين شرايط را به عرض رسانيدم ، اينك باز خلاصهء آن را معروض مىدارم . مضمون آن ، طابق النعل بالنعل ، با مراسلهاى كه به وليعهد ، شاهزاده عباس ميرزا عنوان شده ، يكى است . من از مضمون آن نيز اطلاع حاصل كردهام . واضح است كه دعاوى روسيه با دعاوى ايران درست درنمىآيد و در اين صورت بدون وساطت دولت ثالثى عقد صلح غير ممكن است . . . چرا كه اعليحضرت [ فتحعليشاه ] ، در يك جلسهء خصوصى كه حضور او شرفياب شدم به من گفت كه حاضر نيست از مضمون
--> ( 1 ) - مأموريت گاردان ص 80 - 79 . ( 2 ) - « مأموريت گاردان » ص 80 .