ميرزا محمد هادي علوى شيرازى

246

سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )

همراهان تمامى بايد مهمان ميز پادشاهى در منزل خود بوده باشند و اين اشخاص مشغول خدمتگذارى شوند ، بعد از زمانى ميزى در كمال آراستگى آراستند و اسباب طلا و نقره و بلور و چينى در آنجا چيدند . صاحبى ايلچى و تمامى آن اشخاص كه همراه بودند در سر ميز نشستند . سازنده‌هاى خاصهء پادشاهى در آنجا مشغول نواختن ساز شدند . پيشخدمتان بگردش و آوردن اقسام غذاها قيام نمودند و حضرات مذكوره ، با كمال احترام با صاحبى ايلچى صحبت مىداشتند و غذا صرف مىكردند ، يا به اتمام رسيد . از سر ميز برخاستند « 1 » و جمعى كه بايست به مكان خود رفته باشند ، قدرى ديگر توقف كرده ، بعد از [ حضور ] صاحبى ايلچى مرخص گرديده به مكان خود رفتند . و متوقفين در آنجا توقف نمودند ، و بنحو حكم پادشاهى در كار خدمت بودند و صاحبى ايلچى به علت بسيارى راه در مكان خلوتى رفته ، به استراحت مشغول شدند . باقى روز و شب در منزل بسر برده شد . يوم سه‌شنبهء دويم : چون گراف نسل‌رود وزير دولت عليهء روسيه تا حال سه دفعه به « 2 » منزل صاحبى ايلچى آمده ، و تعارفات رسمى به عمل آورده بود ، پادشاهى خواهش فرموده بود كه صاحبى ايلچى ، اين روز در دفترخانهء غربا كه در سراى پادشاهى واقع است رفته ، او را ملاقات كرده باشند . و سوادنامهء همايون را تسليم او نموده ، كه مشغول ترجمه شود . صاحبى ايلچى بعد از صرف ناهار « 3 » و انجام پارهء كارهاى خود قريب به شام ارادهء رفتن به آنجا را نمودند ، بنحو روز قبل گاريت مخصوص پادشاهى و سوار دره‌كان و ايستادن سالدات در سر راه ، و آمدن بزرگان و جنرال و مهمانداران آورده و برپا كردند . صاحبى ايلچى سوار گرديده ، و همراهان نيز در خدمت ايشان در گاريت علىحده « 4 » پادشاهى بودند و روانهء آن مكان شدند . درحين ورود جمع كثيرى از ميرزايان و بزرگان دفترخانه ، سر راه آمده استقبال نمودند . و صاحبى ايلچى را به احترام تمام داخل آن مكان نمودند . گراف نسل‌رود وزير ، خود دم در « 5 » اطاق آمده ، دست صاحبى ايلچى را گرفته برده در صندلى نشانيد و ابواب تعارف رسمى مفتوح ، و لوازم محبت و احترام معمول داشت . چاى « 6 » و قهوه صرف شد . صاحبى ايلچى سوادنامهء همايون را با ساير احكام و مراسلات كه به وزير دولت روس مرقوم شده بود تسليم او نموده ، برخاستند . و به همان اساس و دستگاه سوار گرديده ، معاودت به منزل نمودند . چون قرارداد شده بود كه دو يوم ديگر ، صاحبى ايلچى با هدايا به دربار پادشاهى رفته شرفياب شده باشند ، آن روز [ را ] قدرى اوقات صرف انجام هدايا و وضع بردن آنها نمودند ، تا شب شد و به استراحت مشغول شدند . يوم چهارشنبهء سيم : بعد از ناهار « 3 » صاحبى ايلچى مشغول انتظام بعضى امورات بودند ايشيك‌آقاسى باشى و جنرال نكرى ترجمان دفترخانه ، به خدمت صاحبى ايلچى آمده ، مذكور نمودند كه پادشاه چنين قرارداد فرموده كه فردا شما با اسباب هدايا به آمده ، مذكور نمودند كه پادشاه چنين قرارداد فرموده كه فردا شما با اسباب هدايا به دربار او رفته شرفياب حضور پادشاه شده باشيد ، و دستورالعملى كه در باب طريق رفتن

--> ( 1 ) - متن : برخواستند . ( 2 ) - متن : در . ( 3 ) - متن : نهار . ( 4 ) - متن : علاحده . ( 5 ) - متن : درب . ( 6 ) - متن : چاهى .