ميرزا محمد هادي علوى شيرازى
پيش درآمد 23
سفرنامه ميرزا ابو الحسن خان شيرازى ( ايلچى ) به روسيه ( فارسى )
جنگ اول ايران و روس كه منجر به عقد عهدنامهء گلستان گرديد و نقش دولت فرانسه و انگليس در برقرارى صلح بين ايران و روسيه . [ گرجستان سبب نخستين جنگ ] جنگ اول ايران و روس كه منجر به عقد عهدنامهء گلستان شد ، بهدنبال اختلافهاى ، خانهائى بوجود آمد كه در ناحيه گرجستان ساكن بودند . برخى از آنها طرفدار روسيه و برخى طرفدار دولت ايران بودند . اين اختلاف در ناحيهء گرجستان ظاهرا پس از مرگ نادر شاه افشار بهوجود آمده است . دولت روسيه بدنبال فريبهاى پىدرپى ، و در خواب نگهداشتن هيروكليوس پادشاه گرجستان ، اين ناحيه را كه به دو منطقهء نفوس ايران و عثمانى تقسيم شده بود ، به خاك خود ملحق گردانيد . و با ملحق كردن گرجستان به خاك خود ، راه حمله به ايران و عثمانى را هموار كرد . پس از آنكه گرجستان به خاك روسيه ملحق شد ، برخى از خانهائى كه در آن منطقه زندگى ميكردند دريافتند كه آزادى خود را به قيد اسارت روسيه دادهاند ، از اين روى براى رهائى به ايران و عثمانى پناهنده شدند . پناهنده شدن آنها به خاك ايران و عثمانى ، بهترين دستآويز را به روسيه داد تا حملههائى را به خاك ايران آغاز كند . در همين اوان شاهزاده الكساندر ميرزا ( اسكندر ميرزا ) پسر هر اكليوس كه از تحت الحمايگى روسها ناراضى بود به دربار ايران پناهنده شد و فتحعليشاه مصمم گشت كه گرجستان را فتح كند و روسها را از آن منطقه براند . بنا به پيشنهاد كارگذاران دولت ايران ، اسكندر ميرزا ، عازم گرجستان شد تا اسباب آشوب و ناامنى را در اين ولايت فراهم آورد و كار را براى ارتش ايران تسهيل كند سيسيانوف فرماندهء قواى روس به سال 1218 ه . ق عازم گنجه شد و با اينكه جواد خان زياداوغلى دفاع رشيدانهاى از اين شهر كرد ولى شهر بدست قواى مهاجم افتاد . بدنبال فتح گنجه ، به دست روسها ، سپاه ايران بنا به دستور فتحعليشاه خود را براى جنگ بزرگى آماده كرد و از طرف او ، عباس ميرزا نايب السلطنه به فرماندهى كل قواى ايران مأمور و دفاع از ولايت قفقاز به او محول شد . بنابراين بدين ترتيب در سال 1803 م - ( 1218 ه . ق ) جنگ اول ايران و روس آغاز گرديد جنگى كه حاصلش از دست رفتن قسمتى از ايالت آباد و ارزنده ايران بود .