و پادشاه به هر كس مىدهد ، نيز در همين كارخانه‌جات ساخته مىشود ، و چون مطلق زر جماعت روس در همين كارخانه سكه مىشود و در مملكت آنها ضرابخانه منحصر است به همين يكى و در هيچ شهر و ولايت ديگر سكه نمىنمايند ، اين كارخانه را بسيار بزرگ و وسيع ساخته‌اند ، و مكان و عمله و اسباب و اساس بسيار دارد ، و دايم در گردش است . در آنجا طلا و نقره كه قرص ريخته بودند ، قدر معقولى ملاحظه شد . در هر مكان آن گردش نموديم و معاودت به منزل كرده ، استراحت شد . يوم يكشنبهء بيست و يكم : به هيچوجه امرى كه تحرير آن لازم باشد واقع نبود . و به طريق ساير ايام گذشت . يوم دوشنبهء بيست و دويم : به نحو يوم قبل گذشت و عصر خبر رسيد كه قونسول خان انگريز و چند نفر از چاكران نواب وليعهد ايران ، يوم بعد وارد پتربورغ مىشوند ، كه به جهت آموختن بعضى حرفه روانهء لندن شده باشند . يوم سه‌شنبهء بيست و سيم : صاحبى ايلچى بعد از فراغ از درس و مشق انگريزى ، قدرى گردش در باغ نمودند ، ظهر قونسول خان انگريز و ميرزا صالح ، و دو ميرزا جعفر ، و ميرزا رضا ، و محمد على نام چخماق‌ساز ، كه حسب الامر نواب وليعهد مأمور به رفتن لندن بودند ، وارد گرديدند « 1 » . صاحبى قدغن فرموده ، در همان منزل خود جا و مكان به جهت آنها معين كرده و مهماندار از خود به جهت آنها تعيين نمودند ، ارقام و نوشتجات كه همراه آنها بود ، آورده تسليم كردند . قدرى چارقد و دستمال مشكى با قليل وجه نقد ، كه از سركار وليعهد انعام و ارسال شده بود ، به مصحوب آنها و اصل گرديد . قونسول خان به منزل ايلچى انگريز رفته ، و آنها در همين منزل توقف نمودند . صاحبى ايلچى آنها را كمال محبت و نوازش نموده ، مهماندار خود را قدغن نمودند كه متوجه آنها باشد . و به مهماندارى آنها قيام نمايد . يوم چهارشنبهء بيست و چهارم الى چهارشنبهء دويم شهر شوال 1230 : امرى كه تازگى داشته باشد واقع نبود ، روزها لاردوالپول و قونسول خان نزد صاحبى ايلچى مىآمدند ، و از هر مقوله صحبت مىداشتند . روزى مراسلات و نوشتجات كه از دولت عليهء ايران به سرگور اوزلى قلمى شده بود ممهور كرده ، صاحبى نيز مراسله به او قلمى و بتوسط لارد مذكور ارسال لندن نمودند . روز ديگر عرايض و نوشتجات به ايران قلمى [ شد ] كه از رسيدن قونسول خان و بعضى اخبار ديگر ، امناى دولت را استحضار حاصل شود و نوشتجات را تسليم مهماندار نموده ، كه به مصحوب چاپار ارسال تفليس نمايد . يوم پنجشنبهء سيم : بعد از صرف ناهار « 2 » صاحبى ايلچى ، قدرى مشغول درس و مشق انگريزى بودند . حضرات مأمورين لندن همگى آمده مرخص شدند . و روانهء لندن

--> ( 1 ) - براى اطلاع از شرح مسافرت اين گروه كه بدستور عباس ميرزا نايب السلطنه براى تحصيل روانهء لندن شده‌اند ، نگاه كنيد به مقدمه سفرنامهء خسرو ميرزا و شرح زندگى عباس ميرزا به اهتمام نگارنده و نيز به « اولين كاروان معرفت » بقلم استاد مينوى . يغما ، دورهء 6 ، ش 5 ( مرداد 32 ) ص 181 به بعد ( 2 ) - متن : نهار