به آنها دادند . بعد از آن با مهمانداران و همراهان بتماشاى سمت ديگر باغ رفتيم . گلستانى به نظر درآمد كه اقسام گلهاى رنگ‌رنگ در آن بود ، و چمن‌هاى خوش‌آينده بتركيبات مختلف داشت . و اشجار بسيار بلندقد در همهء اطراف آن بود . در وسط آنجا حوض بسيار بزرگى واقع بود . وسط حوض سوار قوىهيكلى نيزه در دست گرفته ، روى كوهى ايستاده بود . سوارهاى بسيار و جانوران غريب و عجيب ، در پاى كوه دورتادور آن سوار ايستاده و خوابيده بودند . تمام از مفرغ « 1 » مطلا . آب از دهان و بعضى اعضاى ديگر آنها جستن مىكرد ، و داخل حوض ميشد و جانوران ديگر به تركيب نهنگ و ماهى و جانوران آبى ، در هر سمت حوض از مفرغ « 1 » ساخته كار گذاشته‌اند ، كه از هريك عضوى از آنها آب مىجهد . و در حوض مىريزد . خلاصه وصف اين باغ ، و فواره‌ها و عمارات و اشكالى كه در هر جا ، و هر مكان ، از مفرغ « 1 » و مس ساخته و مطلا كرده‌اند ، و در حوض‌ها و آبشارها نصب كرده‌اند ، بىنهايت است . اصل آبى كه به اين باغ جارى است ، از رودخانهء عظيمى مىباشد كه در بلندى واقع است . و از سه ورث راه مىآيد ، كه به اين باغ مىرسد . از آن رودخانه ، تا باغ در زير زمين لوله‌هاى بسيار كلفت از آهن و هفت‌جوش به تركيب توپ بسيار بزرگ ساخته و كار گذاشته‌اند . و چندين شاخه دارد ، كه از هر يك آنها آب به جائى مىرود و روى آنها را كه زمين باغ است ، چوب‌پوش كرده‌اند ، كه هر گاه عيبى بهمرساند و آب از جائى رخنه نمايد ، آدم‌ها در آن زير رفته ، آنها را تعمير كرده باشند . و اين سه ورث راه را تمام به همين نسبت لوله مفرغ « 1 » و آهن ساخته ، كار گذاشته‌اند ، و آب را از آن رودخانه در آنها سر داده‌اند ، كه به تندى هر چه تمامتر مىآيد و از فواره‌ها بيست ذرع ، چهل ذرع مىجهد . الحق اخراجات اين باغ و اين قسم كارهائى كه در آنجا كرده‌اند به تحرير و تقرير راست نمىآيد ، و از حد تصور و قياس بيرون است . با وجود اينكه دولت روس و اساس سلطنت آنها يكصد و سى چهل سال است كه نظام بهمرسانيده ، و قانون فرنگان را آموخته‌اند و بناى سلطنت گذاشته‌اند ، چنان مىنمايد كه احداث اين باغ و اين اساس از دولت يكدو هزار ساله برپا شده است . زيرا كه اين طريق عمارات و اين تماشاگاهها ، و اين طريق باغات ، به سهولت و اين ايام قليل اشكال عظيم دارد ، كه داير و برپا شود . و مىتوان گفت كه در هيچ مكان ، و هيچ‌جاى عالم ، چنين عمارات و تماشاگاهها ، و بناهاى عالى واقع نگرديده است ، كه در پتربورغ واقع است . بارى بعد از ملاحظهء تمامى آنها ، روانهء شهر گرديده ، استراحت شد . يوم يكشنبهء هفتم : امريكه قابل تحرير باشد واقع نبود . صاحبى ايلچى به گردش باغ جنب منزل قدرى مشغول بودند ، و آن روز به طريق ساير ايام گذشت . يوم دوشنبهء هشتم : صاحبى ايلچى در باغ پاولسكه كه باغ مادر پادشاه است و هر ساله ايام تابستان را در آنجا بسر مىبرد مهمان مادر پادشاه بودند ، و وعدهء ضيافت داشتند ، مسافت اين باغ به شهر پتربورغ ، سى ورث كه پنج فرسخ بوده باشد ، مىبود . صبح اين روز ، بعد از آمدن مهمانداران به اتفاق همراهان سوار گاريت گرديده ،

--> ( 1 ) - متن : مفرق