ولايت كه خواسته باشند برده باشند . زيرا كه بعضى از اطفال آنها كه اغلب افيسر قشون مىشوند ، صباحت تمام و ملاحت ما لا كلام دارند . و مطلق اين كاغذ باشت‌برد ، نوعى از و كسيل است كه كيفيت آن بتفصيل تحرير شده ، و تمام باشت‌برد مهر پادشاه را دارد . ديگر وضع رفتار اينها با ايلچيان است . و ايلچى كه از هر دولت بهر دولت مىرود ، چهار قسم است : اول : ژارژدفر است كه به زبان فرانسه يعنى وقايع‌نگار و رسول و مصلحت‌گذار بوده باشد . دويم : منستر است ، يعنى نايب ايلچى بزرگ . و بعد از ايلچى بزرگ قائم‌مقام او و مىتواند عهدنامه بسته باشد . سيم : انوايى و آن ايلچى كوچك است ، و قدرى مرتبهء او از منستر بيشتر است و مىتواند عهدنامه بسته باشد . چهارم : ايلچى بزرگ است ، كه به زبان انگريز ان‌بسدر و به لسان اروس او را پسل مىگويند . و او در هر جا باشد ، قائم‌مقام پادشاه است . و هر نوع عزت و احترامى كه در - خور پادشاه است ، او نيز سزاوار است . و در ميان يوروپ ، قاعده اين است كه به نحوى كه به جهت ايلچيان بزرگ آسيا ، از مقولهء روم و ايران و غيره اساس و دستگاه استقبال و سليمانيه برپا مىنمايند ، به‌جهت ايلچيان بزرگ يوروپ كه به دولت يكديگر مىروند ، برپا نمىكنند اما عزت و احترام نسبت به هر ايلچى بزرگ بسيار به عمل مىآورند . چنانچه ايلچى بزرگ در هر دولت ، هروقت خواسته باشد شرفياب حضور پادشاه شود ، بايد ممكن باشد . مگر هنگاميكه تعذر عمده داشته باشد . و نيز متداول است كه هر ايلچى بزرگ كه در هر دولت بيشتر از يكديگر آمده باشد ، او را عزت و احترام بيشتر كرده باشند . و در حضور پادشاه و ايمپراطور بالاتر ايستاده باشد . و در جائى كه پادشاه و امپراطور وارد مىشود اول دفعه ، رو به او مىرود و با او تكلم مىنمايد ، و بعد نزد ايلچيان ديگر رفته تكلم مىكند . اين طايفه چون كسب جميع امور را از يوروپ كرده‌اند ، رفتار با ايلچيان را نيز به همين قرار معمول مىدارند . ديگر وضع هواى پتربورغ ، و اختلاف شب و روز ، و بعضى وقايع ديگر كه تفصيل آنها از اينقرار است : هواى آنجا بغايت سرد است و بسيار اوقات مىشود كه شدت سردى هوا به سى درجه مىرسد ، و آنچنان مىشود كه در شهر و كوچه‌ها ، ده قدم را نمىتوان رفت ، و از اوطاق‌ها ، و مكان‌هاى گرم سر بيرون نمىتوان كرد ، و مدت هشت ماه در ايام سال ، شدت سردى هوا و كثرت برف و يخ بىنهايت است . و در رودخانه‌ها ، به قدر يك ذرع ، بلكه متجاوز آب يخ مىكند كه روى آن محل عبور خلق و دواب و غيره مىشود . و قريب يك ماه مانده از آن شدت سردى هوا ، كه عملهء بسيار روى رودخانه جمع مىشوند و در كمال آسانى آن يخ به آن ضخامت « 1 » [ را ] به سيخ آهن پارچه‌پارچه مىنمايند ، كه تقريبا هر پارچه سيصد ، چهارصد ، پانصد من مىشود . و آن را از آب

--> ( 1 ) - متن : زخومت