آمده باشد . افيسر و جنرال را اگر حركتى صادر شود كه خلاف قانون باشد ، فرت ماشل و چند نفر جنرال بزرگتر به جمعيت ديوان مىنمايند . سالدات در وقتى كه در مكان كشيك مشغول خدمت باشد ، اگر هر غلطى از او صادر شود احدى حتى پادشاه در قوه ندارد كه از او مؤاخذه نمايد ، و قانون نيست ، مگر وقتى كه از كشيك فارغ شود و به مكان خود برود . اگر خواسته باشند از او موأخذه مىنمايند و او را تنبيه مىكنند و كشيك‌چى در هر جا و هر مكان كه بوده باشد و مأمور كشيك باشد ، ساعت‌به‌ساعت معاوضه مىشوند . به عدد همانكه در هر جا ايستاده است سرجن مىآورد ، و آن كشيك‌چى سابق كيفيت كشيك كشيدن آن مكان را به آن دو تازه آمده حالى مىنمايند . به اين طريق مثلا كسى از خارج در اينجا نرود ، كسى چيزى برندارد ، كسى بيرون نرود ، آنچه لازم است به او مىگويد و آن تازه‌گى را جاى خود باز مىدارد و خود همراه سرجن مىرود . و همچنين در هر جا باشند ساعت‌بساعت ، تبديل مىشوند ، و قاعده اين است كه اگر سرما سى درجه يا بيشتر بوده باشد ، به زمين نمىتوانند نشست ، و خواب نمىتوانند رفت . بسيار اتفاق افتاده كه از شدت سردى هوا كشيك‌چى در جاى خود خشك شده ، و بر طرف شده‌اند ، و اگر از آنچه به آن كشيك‌چى محول است ، جنرال او بيايد و خواهد تخلف كند مثل اينكه گفته باشند كه كسى داخل اين خانه نشود و جنرال او خواسته باشد داخل شود ، اگر آن كشيك‌چى بضرب سيخ تفنگ او را مقتول سازد مؤاخذه ندارد . علمى كه در ميان سپاه و سالدات مىكشند ، در ميان ايشان قاعده اين است كه در حين عبور پادشاه ، علم را مىخوابانند ، يعنى سلام مىكنند و ديگر براى احدى اين تعارف را نمىكنند ، اما در ساير يوروپ ، به‌جهت ايلچى بزرگ ، و برادر پادشاه ، نيز اين تعارف [ را ] مىنمايند . طريق سان ديدن سپاه به طريق ايران قاعده نيست ، كه اسم بخوانند و يكىيكى آمده از نظر پادشاه بگذرند . هر وقت پادشاه خواسته باشد ملاحظهء سان سپاه را كرده باشد ، مجموع را خبر مىدهند . پولك پولك ، آمده ، در مكان وسيعى مىايستد . پادشاه و جمعى جنرال‌ها ، و بزرگان در مكان بلندى ايستاده ، گرديده پولك‌ها هر يك اسمى و رسمى دارند . مىگويند فلان پولك است . پادشاه در ملاحظه مشغول است و پولك‌ها را يك‌يك ملاحظه مىنمايد ، و آنها به طريقى مىآيند و از حضور پادشاه مىگذرند ، كه عدد آنها مشخص مىشود ، و مىروند . وضع سان ديدن از اين قرار است . كيفيت توپخانه و اسباب آتش‌خانهء اينها كمال انتظام [ را ] دارد و بسيار است ، به جهت اينكه در كارخانهء توپ‌سازى ، اينها هميشه استادان انگريز و اروس مىباشند كه هر روزه به ساختن توپ مشغول هستند ، و همچنين كارخانه‌جات دارند ، كه دائم اوقات اقسام گلولهء توپ در آنجا ريخته و انبار مىنمايند و بسيارى را آهن آب كرده گلوله مىريزند ، كه در انبارهاى آنها به اقسام مختلف گلولهء توپ كه از آهن ريخته‌اند و غير آن بيحد و بىنهايت مىباشد . همچنين در قورخانه‌جات اينها متصل بهم ، در ساختن باروت « 1 » مشغول هستند و شورهء اينها بسيار است و مىگويند

--> ( 1 ) - متن : باروط .