اگرچه زن بوده ، اما به مردى و مردانگى قدم در راه و رسم سلطنت و مملكت‌دارى پيموده ، تفصيل بناهاى او در جاى خود ثبت افتاد . بعد از مدت سلطنت ، در سال 1796 عيسوى ، به عالم باقى رخت كشيده ، بعد از آن الكسندر پاول پادشاه پسر او ، بر تخت قرار مىگيرد . اگرچه او هم منشاء و مصدر امورات بسيار در امر سلطنت گرديده ، و خانهء عالى به جهت خود ساخته كه دورهء آن تمام خندق وسيع كه آب بسيار دارد مىباشد ، و بناهاى ديگر نيز بسيار دارد . اما غرور بسيار داشته و با مادر خود يكترينه بسيار بد بوده ، قاعده و قانون و بناهاى او را از رونق مىانداخته ، و در نظم و نسق امور سلطنت تسلط كامل داشته و اعتنائى به بزرگان و كانسلان دولت خود نمىكرده ، جمعى با يكديگر متحد شده ، به مشورت باكسان و منسوبان او ، شب به طريق سالدات كشيكچى در همان خانه و مكان او رفته او را مقتول ساختند . مدت سلطنتش چهار سال بود ، و در سال 1800 - عيسوى از عالم فانى گذشت . بعد از آن اين پادشاه جمجاه امپراطور اعظم ، الكسندر پاوليچ كه ولد اكبر پاول پادشاه است ، بر تخت سلطنت قرار گرفته ، كه از سال 1800 - عيسوى الى حال كه سال 1816 عيسوى مطابق سنهء 1231 هجرى ، كه شانزده سال مىشود پادشاه و امپراطور است . و از وجود ذيجودش مملكت روس آباد و معمور ، و وسعت كلى به هم رسانيده ، و فتوحات بسيار در اين زمان به‌جهت او روى داده ، از آن جمله ناپليان كه خود را پادشاه پادشاهان و امپراطور كل مىناميد ، اين پادشاه ذيجاه ، بعد از وقايع مسقو به خرابى و اغتشاش امور او كوشيد ، و شيرازهء سلطنت او را از هم پاشيد . از جانب اين پادشاه به او رسيد ، آنچه رسيد . و باالفعل نيز با سپاه بىقياس ، و سالدات و آتش‌خانه و اساس در مملكت فرانسه به دفع و قلع و قمع او مىكوشد و تصرف در ولايات فرنگ بهم مىرساند . چنانچه قرال پل شاراكه‌له مىگويند و عظيم‌ترين بعضى قرال فرنگ مىباشد و ناپليان نصف آن را به تصرف داشت ، كلا اين پادشاه ذيجاه تصرف و ضميمهء ممالك خود كرده ، يكصد و پنجاه هزار سالدات از آن ولايت گرفته به خدمت مأمور نموده است و برادر خود قسطنتين پاويچ را در آنجا پادشاه كرده گذاشته است و به حدى در معمورى مملكت و آبادى شهر پتربورغ ، و كثرت سالدات ، و سپاه و نظام كوشيده كه الحال در جميع قرال فرنگ ، نه مملكتى به وسعت و معمورى مملكت روس ، نه شهرى به آبادى و خوبى و تنقيه شهر پتربورغ ، و نه سالدات و سپاهى به وفور و پادارى سپاه اين پادشاه ، كه امپراطور است بهم مىرسد . بلكه بعد از اين هم بهم نخواهد رسيد . و از قرارى كه مذكور است ، اين پادشاه ذيجاه را تا اين اوان كه سى و هشت سال از عمر او گذشته ، و به حسب جوانى ، و قد و قامت ، و خوش‌روئى و حشمت ، و اساس سلطنت ، و نيكوئى و شان و شوكت ، و بىتكبرى ، گوى سبقت از همگى پادشاهان سابق روس ربوده ، و من جميع الجهات برترى دارد . تا حال اولادى بهم نرسانيده ، لكن سه برادر و سه همشيره از خود دارد . بعد از خود قسطنتين پاويچ ، و ميخائيل پاويچ ، و نيكولاى پاويچ ، برادران او مىباشند . آن پاولينه و كرنيه پاولند ، و مرىيه پاولند همشيره‌هاى او مىباشد . كه هريك را به شاهزادهء يكى از قرال‌هاى فرنگ شوهر داده ، و مادر پادشاه كه زن بلندقامت