كه فرش كوچه سنگ قلنبه و دو سمت آن هر سمتى به قدر يك ذرع و نيم عرض سنگهاى يك پارچهء بسيار بزرگ فرش كرده ، و راه به خط مستقيم در كمال صافى و خوبى ساخته‌اند . و اين عمل براى اين است كه گاريت و كلاسكه و از اين مقوله و سوار هر چه عبور مىكند از وسط حقيقى از روى فرش قلنبه سنگ مىرود و پياده هر كس عبور مىنمايد از دو طرف سنگ‌بست كه يك ذرع و نيم عرض دارد عبور مىنمايند . و از وسط راه نمىروند و عرض اين كوچه ده ذرع مىشود و طول كه به خط مستقيم است . يكسمت خانه و منزل ما و ساير خانه‌هاى مردم به نظام تمام واقع شده ، و سمت ديگر كه مقابل خانه‌هاست . در كنار سنگ‌بندى ، محجر « 1 » آهنى كه يك ذرع قد دارد كار گذاشته‌اند ، و ستان‌هاى كوتاه به فاصلهء سه ذرع از سنگ كار گذاشته ، محجر « 1 » را به ستانها كار گذاشته‌اند و در عقب محجر « 1 » رودخانهء آب است كه دائم گمى و بطيل روى آن كار مىكند ، مگر ايام زمستان كه به كلى يخ مىبندد ؛ و از روى آن يخ تمام خلق با اسب و گاريت عبور مىنمايند . و عرض رودخانهء مذكور پنجاه قدم مىشود . و آن طرف هم به همين نسبت محجر « 1 » آهن و سنگ‌بست دارد . و عقب آن باغى است در كمال وسعت اشجار و درخت‌هاى بسيار و چمن سبز خرم دارد كه در اين خانه و منزل ما ، كه نشسته‌ايم و ملاحظه مىنمائيم رودخانه و باغ در مقابل است و فاصلهء چندانى ندارد و در سمت شمال و جنوب ، خانه‌ها از هر كس به نظام ساخته‌اند ، سه طبقه چهار طبقه كه تمام متصل به يكديگر مىباشد . صاحبى ايلچى در اين خانه و منزل توقف و هر يك از همراهان و عمله و ايتام را در هر يك مكانها كه شايسته او بود مأمور سكنا گرديده ، سالدات و كشيك‌چى و افيسرها با ساز و نوا نيز مأمور محافظت گرديده ، در آنجا آمده مشغول كشيك شدند . يوم شنبه شانزدهم : كه صاحبى ايلچى و همراهان و مهمانداران و همهء عمله‌جات در همان خانه و منزل متوقف ، و امرى كه شايسته تحرير باشد واقع نبود . به خاطر رسيد كه هر گاه هر روزه در روزنامه به تحرير شرح امورات اتفاقيه پردازد ، تفصيل اساس سلطنت و مملكت‌دارى و آئين و قانون روسيه و وضع اصل شهر پتربورغ ، و ساير گزارشات و بناهاى روس ، به كلى از نظر خواهد رفت . و حال اينكه مطلب اصلى و مقصد كلى در اين رساله مطلع بودن ، از همين فقرات است . بنابراين در همين روز ، قدرى به تحرير وقايع پادشاهى و آئين و قانون و عمارات و ساختن شهر پتربورغ و ساير چيزها پرداخت و چون منظور اين بود كه هر چيزى بجا و مكان خود نوشته شود ، اين فقرات را به تحرير ده مقاله قرار داد نموده كه بعد از تحرير اينها امورات وقوعى را روز بروز به طريق روزنامه قلمى دارد . مقاله اول در باب بناى سلطنت و امپراطورى پادشاهان روسيه : اول امپراطورى و پادشاه مقتدرى كه در اين طايفه به همرسيده كه تمام مملكت روسيه را به تصرف خود درآورده ، و همهء اين طايفه را مطيع خود ساخته پتر پادشاه كبير است كه بناى شهر بورغ را گذاشته ، و پتربورغ نيز از اين جهت مىگويند كه

--> ( 1 ) - متن معجر .