مجلس شوراى ملى كمتر است . از اين نسخه مىتوان تشخيص داد كه ظاهرا ميرزا هادى شيرازى وقايع اين سفر را از روز حركت تا روز بازگشت ، به‌طور كامل و دقيق تحرير كرده است . اما اين مشخصات را نمىتوان از روى نسخه وزارت امور خارجه و نسخه كتابخانه مجلس شوراى ملى معلوم كرد . چرا كه پايان اين دو نسخه هر دو يكى است و معلوم است كه اين دو نسخه را از روى يكديگر كتابت كرده‌اند . اما آنچه را كه نسخهء كتابخانه ملى بيشتر دارد معلوم مىكند كه شرح نه روز مذاكرات ميرزا ابو الحسن خان و امپراطور و گراف نسلرود وزير امور خارجه روسيه را حذف كرده‌اند و قسمت حذف شده چنان ماهرانه حذف شده و تاريخ روز را به هم ربط داده‌اند كه خواننده كمتر متوجه اين كمبود مىشود . اين قسمت حذف شده مربوط به روز 5 شنبه نهم شهر ربيع الاول 1231 ه . ق . الى جمعه 23 همان ماه است كه ظاهرا بايد به دستور خود ميرزا ابو الحسن خان ايلچى و به دست نويسندهء كتاب حذف شده باشد چرا كه قسمت حذف‌شده از مهم‌ترين قسمت‌هاى اين كتاب است و مىبايد نتيجه اين همه زحمت و رنج درباره اين مذاكراتى كه در آن ده روز ميرزا ابو الحسن خان با امپراطور و كارگزاران دولت روسيه مذاكره مىكنند روشن شود . پس حذف اين قسمت مهم و حساس نبايد خالى از مقصود باشد ؟ ! چرا كه با از ميان برداشتن اين قسمت از مذاكرات ايلچى و امپراطور قسمت مهمى از تاريخ روابط ايران و روسيه براى هميشه در پرده ابهام خواهد ماند . ( اگرچه روشن است كه پس از سه سال درخت تلاش ميرزا ابو الحسن خان چه ثمرى داده است ) براى روشن شدن اين مذاكرات ، مگر در پرونده‌هائى كه از مذاكرات ايلچى و امپراطور و گرف‌نسل‌رود وزير در آرشيوهاى « خارجى » و « نظامى » روسيه دربارهء ميرزا ابو الحسن خان و عهدنامه گلستان باقى مانده است مذاكرات مذكور را ثبت كرده باشند . مشخصات اين آرشيوها به قرار زير است : 1 - « آرشيو سياست خارجى روسيه . آ و . پ ر . - ا - ، آرشيو كل - 8 - ا - 1814 د - ا موضوع وزير مختار ايران ميرزا ابو الحسن خان . 2 - پرونده ديگرى به شماره 10 - 1 - 6 - 1186 . 3 - مدرك و اسناد مربوط به عهدنامه گلستان در همان آرشيو . » « 1 » كه اگر روز و روزگارى صاحب صلاحيت بىنظرى دست به ترجمه و انتشار آن اسناد بزند شايد در آن آرشيو اسنادى موجود باشد كه به روشن شدن اين قسمت از تاريخ ايران و روس كمك شايانى به كند و نيز چگونگى خدمت و خيانت ميرزا ابو الحسن خان را در اين سفارت آشكار كند . قسمت ديگرى كه در اين نسخه افتادگى دارد دنباله صفحه 293 متن است كه ناتمام مانده و نويسنده مىبايد بنا به آخرين جمله‌اى كه در آن صفحه نوشته و چنين است « وضع شهر و جمعيت و ساير اوضاع حاجى ترخان از اين قرار است » كه مؤلف مىبايد به معرفى و چگونگى اوضاع شهر حاجى ترخان مىپرداخت . اما چنين مطلبى در اين صفحه ديده

--> ( 1 ) - عبد إله يف ، فتح الله . « گوشه‌اى از تاريخ ايران » ترجمهء غلامحسين متين . تهران انتشارات خورشيد ، ص 235 .