ديلمان تا چه اندازه توانست از نظر فرهنگى تأثيرگذار باشد ، مطلب روشنى در منابع يافت نمىشود . در برخى از منابع آمده است كه عده‌اى از مردم ديلم به دست يحيى اسلام آوردند و يحيى در آنجا مساجدى نيز بنا كرد . « 1 » به‌هرحال تأثيرات مذهبى يحيى بن عبد الله كه در آغاز چندان به چشم نمىآمد به مرور ايام در فرهنگ آن جامعه رسوخ كرد . بعد از اين واقعه نيز مهاجرت علويان به اين منطقه ادامه يافت و به هنگام طرح مسئله ولايتعهدى حضرت رضا عليه السّلام ، شمارى از علويان به همراه آن حضرت به خراسان آمدند . « 2 » وقتى آوازه اين حركت در جهان اسلام پيچيد ، علويان ديگرى نيز از نقاط مختلف به‌ويژه مدينه عازم خراسان شدند . حضرت رضا عليه السّلام بيست و يك برادر داشت كه همهء آنان به همراه بنى اعمام خود از سادات حسينى و حسنى به سوى خراسان حركت كردند . آنان وقتى به نواحى رى رسيدند ، خبر شهادت آن حضرت را شنيدند و مورد تهديد و تعقيب مأمون قرار گرفتند . برخى از اين سادات در همين نواحى به شهادت رسيدند ، ولى بيشتر آنان به كوههاى طبرستان پناه بردند و در آن ديار سكونت گزيدند . « 3 » عده‌اى از علويان نيز كه به همراه برادر حضرت رضا عليه السّلام مشهور به « سيد جلال الدين اشرف » تا شهر قم آمده بودند ، به محض وصول خبر شهادت آن حضرت عليه السّلام از راه قزوين به ديلمان پناه بردند .

--> ( 1 ) . حدائق الورديه فى مناقب ائمة زيدية ، پيشين ، ص 197 . ( 2 ) . محمد بن نعمان ، ابن معلم ( شيخ مفيد ) ، الارشاد ؛ ترجمه و شرح محمد باقر ساعد خراسانى تهران ، كتابفروشى اسلاميه ، 1364 ش ، ص 600 . ( 3 ) . اولياء الله آملى ، تاريخ رويان ، تصحيح دكتر منوچهر ستوده ، بىجا ، انتشارات بنياد فرهنگ ايران ، 1348 ش ، ص 84 .