محمد على حاجيلو
83
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
بر ضد هارون الرشيد شوريد . وى در قيام شهيد فخ « 1 » شركت داشت . يحيى در جستجوى كانونى مناسب براى شورش بر ضد دستگاه خلافت ، سرانجام بعد از دو سال و نيم طبرستان را برگزيد . او نخست به نزد شروين بن سرخاب از آل باوند ( از حكام محلى طبرستان ) رفت و چون از طرف وى مورد حمايت قرار نگرفت با صد و هفتاد تن از همراهان خود به منطقه ديلمان روى آورد . « 2 » اما از همان ابتدا ، بيشتر همراهان يحيى ، تحتتأثير افرادى كه اعتقادات زيدى بتريه « 3 » داشتند در رهبرى او تشكيك كردند يحيى بن عبد الله فقط با هفتاد تن از ياران خود به نزد حاكم ديلم از آل جستان رفت و از طرف او مورد حمايت قرار گرفت . « 4 » حمايت حاكم آل جستان ، موجب گرايش بيشتر مردم تحت امر او به يحيى گرديد و در نتيجه عده زيادى با وى بيعت كردند و او را به پيشوايى پذيرفتند . « 5 » هارون الرشيد كه به
--> ( 1 ) . مطهر بن طاهر مقدسى ، البدء و التاريخ ؛ به اهتمام كلمان هوار ، پاريس ، 1899 م ، ج 6 ، ص 100 . ( 2 ) . ابو العباس حسنى ، مصابيح ، اخبار ائمة الزيديه ، تحقيق ويلفرد مادلونگ ، بيروت ، دار النشر ، 1987 م ، ص 80 . ( 3 ) . شاخهاى از زيديان كه پيروان حسن بن صالح بن حسن و كثير النوى معروف به ابتر بودند . آنان حضرت على عليه السّلام را افضل مردم پس از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله مىدانستند و در اصول به رأى معتزله و در فروع به مذهب ابو حنيفه بودند و در برخى مسائل پيرو شافعى و شيعه امامى هستند . ( مقالات اسلاميين ، ص 69 ، الملل و النحل ، جلد اول ، ص 162 - 161 ) . . مقاتل الطالبيين ، پيشين ، ص 450 - 428 . ( 4 ) . ابو طالب ، الناطق بالحق ( يحيى بن حسين ) ، الافادة فى تاريخ الائمة السادة ( اخبار ائمة زيديه ) تحقيق ويلفرد مادلونگ بيروت ، دار النشر ، 1987 م ، ص 80 . ( 5 ) . محمد بن على بن طباطبا ، ابن طقطقى ، الفخرى فى الآداب السلطانيه و الدول اسلاميه ، ترجمه محمد وحيد گلپايگانى ، تهران ، انتشارات علمى و فرهنگى ، 1367 ش ، ص 266 - 265 .