ميرزا مهدي خان استر آبادى

مقدمهء مصحح 44

دره نادره ( تاريخ عصر نادرشاه ) ( فارسى )

خامسا - تذكره‌نويسانى كه معاصر با ميرزا مهدى خان يا اندكى پس از او بوده‌اند ، در كتابهاى خويش ويرا بلقب كوكب خوانده‌اند ، از آن جمله والهء داغستانى مؤلف رياض الشعر است كه ذيل عنوان ميرزا مهدى كوكب نويسد : « از مستعدان روزگار و صاحب كمالان والامقدار بود در خدمت قهرمان ايران « 1 » بسر مىبرد » . اين ميرزا مهدى كوكب چه كسى جز مؤلف دره تواند بود ؟ . اگر در مورد فرمان شاه سلطان حسين باحتمال ضعيف و غير قابل قبول ممكن بود دو ميرزا مهدى خان تصور كرد ، يكى مهدى باغبان‌باشى و ديگرى ميرزا مهدى خان منشى نادر ، در عصر نادر ، ميرزا مهدى كوكب كه از مستعدان و صاحب كمالان والامقدار روزگار باشد و در خدمت نادر بسربرد ، جز ميرزا مهدى خان استرابادى نمىتوان تصور كرد و در تاريخ‌ها اثرى از ميرزا مهدى خان ديگرى نيست . على قلى خان واله ، رياض الشعراء را به سال 1169 پايان داده و ماده‌تاريخ اختتام آن را چنين سروده است : اين تذكره چون طرب‌فزاى دل شد * تاريخش را دل از خرد سائل شد گفتا ز « رياض الشعراء » رفت « خزان » * « وردى » چو بهار سر زده داخل شد « رياض الشعراء » ، به حساب ابجد 1613 است ، چون « خزان » را كه به حساب ابجد 658 است از آن كسر كنيم ، 955 باقى مىماند و چون ورد سر زده « ردى » را كه 214 است بر آن بيفزاييم 1169 خواهد بود . بنابراين واله معاصر ميرزا مهدى خان بوده است ، و تصريح او به ملقب بودن وى به كوكب دليل غير قابل ترديد است . حال بازهم ممكن است بگويند ، چون در نوشتهء واله تصريحى بمؤلفات ميرزا مهدى خان نيست و شعرى را هم كه واله بنام مهدى كوكب نوشته است ، در جهانگشا

--> ( 1 ) - مقصود از قهرمان ايران « بتصريح خود وى » نادر شاه است .