ارزيابى و تحقيق از ديدگاه‌هاى سه‌گانه‌اى كه يادآور شديم ، ديدگاه سوم ، استوارترين ديدگاه در مورد تاريخ و منشأ پيدايش شيعه و تشيّع است . البته اين قسمت از نظريه‌ى مرحوم صدر كه فقط پيدايش تشيّع را به عصر رسالت بازگردانده و تاريخ ظهور عدّه‌اى را به نام شيعه به پس از رحلت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دانسته است ، جاى تأمّل و مناقشه است ، زيرا شواهد حديثى و تاريخى گوياى اين حقيقت است كه در عصر رسالت گروهى به نام شيعه شناخته مىشدند ، البته ، نه بدين معنا كه مسلمانان به دو گروه تقسيم شده بودند ، گروهى اهل سنّت و گروهى شيعه ، بلكه به اين معنا كه عدّه‌اى نسبت به على عليه السّلام ارادت ويژه‌اى ابراز مىكردند ، و چون گفتار و رفتار او را تجسّم كامل گفتار و رفتار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىدانستند . او را سرمشق و الگوى خود در پيروى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله قرار داده بودند . استاد محمد كرد على در كتاب « خطط الشام » در اين باره گفته است : گروهى از بزرگان صحابه در عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به موالات و دوستى با على عليه السّلام شناخته مىشدند . مانند سلمان فارسى كه گفته است : با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بيعت نموديم به اين‌كه خيرخواه مسلمانان باشيم و به على بن ابى طالب عليه السّلام اقتدا كنيم و موالات او را برگزينيم و مانند ابو سعيد خدرى كه مىگفت : مردم به پنج فريضه فرمان داده شدند ، چهار فريضه را انجام دادند ولى يكى را فرونهادند ، چهار فريضه‌اى كه عمل كردند عبارتند از : نماز ، زكات ، روزه‌ى ماه رمضان و حج خانه خدا ، و يك فريضه كه فرونهادند عبارت است از ولايت على بن ابى طالب عليه السّلام و مانند ابو ذر غفارى و عمار بن ياسر و حذيفة بن يمان و خزيمة بن ثابت ، و ابو ايوب انصارى و خالد بن سعيد و