3 - از نظر عقل و باتوجه به حكمت وضو كه طهارت و پاكيزگى است ، بايد گفت : مراد غسل پاهاست و نه مسح آنها ، زيرا اگر برفرض روى پاها آلودگى و غبار و مانند آن باشد مسح روى آنها ، نه‌تنها موجب نظافت و پاكيزگى نخواهد شد ، آلودگى را بيشتر خواهد كرد . « 1 » پاسخ : درست است كه احكام شرعى مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعى و مؤثّر در زندگى و سعادت و شقاوت بشر است ، ولى شناخت آن حكمت‌ها به‌طور كامل در اختيار بشر نيست ، خصوصا در مورد عبادات . گذشته از اين در فقه شيعه كه مسح پاها براى وضو واجب دانسته شده است ، و نه غسل آنها ، به طهارت و پاكيزگى اعضاى وضو تأكيد شده است . بدين‌جهت قبل از گرفتن وضو لازم است اعضاى وضو طاهر و پاكيزه باشد . سيره‌ى متشرّعه‌ى شيعه نيز بر اين اساس بوده است كه قبل از وضو اعضاى وضو را از هرگونه آلودگى پاك مىنمايند . و شايد اين مطلب كه در روايات اهل سنّت آمده است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله هنگام وضو پاهاى مبارك خود را مىشسته است ، به‌خاطر پاكيزگى بيشتر ، و اغراضى از اين قبيل بوده است نه اين‌كه پاها را به قصد وضو مىشسته‌اند . « 2 »

--> ( 1 ) . همان . ( 2 ) . سيد شرف الدين عاملي ، سبع مسائل فقهية ، ص 82 ؛ آية اللّه سبحانى ، الاعتصام بالكتاب و السنة ، ص 18 - 19 .