على ربانى گلپايگانى
293
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
همگان بتوانند به او دسترسى داشته باشند ، بلكه اگر كسانى باشند كه بتوانند با امام رابطه برقرار كنند ، و از او بهرهمند گردند ، از طريق آنان ، ديگران نيز از بركات وجودى آن حضرت استفاده خواهند كرد چنانكه در گزارشهايى كه در مورد برخى از ملاقاتهايى كه زبدگان شيعه با امام ( عج ) داشتهاند ، اين مطلب تحقّق يافته است . ثالثا : رهبرى مردم توسّط پيامبر يا امام حتّى در فرض حضور ، هميشه به صورت بىواسطه نبوده است ، بلكه در بيشتر موارد از طريق وسايط و نمايندگان بوده است . امامان معصوم عليهم السّلام در عصر حضور ، نمايندگانى داشتند كه در شهرهاى مختلف سرزمين اسلامى كه از محل اقامت امام ( عج ) دور بود ، مردم را هدايت مىكردند . اين روش در طول تاريخ ميان بشر مرسوم بوده است و به رهبران الهى اختصاص ندارد . بر اين اساس ، امام عصر ( عج ) مردم را از طريق نمايندگان خود رهبرى مىكند . در زمان غيبت صغرى توسط چهار نمايندهى خاص ( نيابت خاصّه ) و در عصر غيبت كبرى توسط فقيهان عادل و پارسا ( نيابت عامّه ) . رابعاً : وجود امام معصوم از ديدگاه شيعه از مصاديق قاعدهى لطف است ، و لطف آن است كه در برانگيختن انسان به طاعت و عبادت و دورى او از معصيت مؤثّر است . بدون شك ، اعتقاد به اينكه امام معصوم عليه السّلام در بين افراد بشر موجود است ، و اگرچه آنان او را نمىبينند يا نمىشناسند ، ولى او آنان را مىبيند و مىشناسد ، و از اعمال نيك و بد آنان آگاه است ، و از طرفى هر لحظه احتمال ظهور او را مىدهند ( چراكه زمان ظهور او معلوم نيست ) ، چنين اعتقادى در هدايت و تربيت انسان نقش تعيين كنندهاى دارد . خامسا : همانگونه كه در بحث حقيقت و ابعاد امامت بيان گرديد ، يكى از ابعاد