بنابراين ، با تدبير حكيمانه‌ى الهى كه در غدير خم توسط پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله تحقق يافت ، دين اسلام در برابر توطئه‌هاى كافران بيمه شد ، و مسلمانان از اين جهت نبايد ترسان و نگران باشند . آنچه جاى نگرانى دارد عملكرد خود مسلمانان است ، كه اگر به اين نعمت عظيم الهى كفر بورزند ، آن را از دست خواهند داد ، زيرا سنّت الهى براين استوار گرديده است كه نعمت‌هايى را كه به فرد يا قومى مىدهد از آنان بازنمىستاند ، مگر اين‌كه آنان كفران نعمت كرده ، زمينه‌ى زوال آن را فراهم سازند . ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً نِعْمَةً أَنْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ . « 1 » جمله‌ى فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِي در آيه‌ى إكمال دين ناظر به اين قانون الهى است . « 2 » رفع يك ابهام در برخى از روايات ، زمان نزول آيه‌ى اكمال دين روز عرفه دانسته شده است . « 3 » در اين صورت چگونه مىتوان اين دودسته روايت در زمان نزول آيه را پذيرفت ؟ در حل اين مشكل ، برخى به تكرار نزول آيه قايل شده‌اند ، چنان‌كه آيات بسيار ديگرى نيز به صورت مكرّر بر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نازل شده است . « 4 » سبط ابن الجوزى

--> ( 1 ) . انفال / 53 . ( 2 ) . الميزان : 5 / 178 - 79 . ( 3 ) . اسباب النزول ، ص 126 - 127 ؛ تفسير عياشى : 1 / 293 . ( 4 ) . جهت آگاهى از اين آيات به الاتقان سيوطى ، 1 / 130 - 131 رجوع شود .