على ربانى گلپايگانى

251

درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )

پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برخى از مؤمنان كه با صفات ويژه‌اى شناسانده شده‌اند ، داراى چنين ولايتى مىباشند . تا اينجا روشن شد كه ولايت در آيه‌ى كريمه به معنى حقّ تصرّف در امور مسلمانان يعنى ولايت زعامت و سرپرستى و رهبرى است ، اكنون بايد ديد مقصود از مؤمنان خاص كه چنين ولايتى را بر مسلمانان دارند چه كسانىاند ؟ احاديث بسيارى كه در شأن نزول آيه از طريق شيعه و اهل سنّت روايت شده است ، بيانگر اين است كه اين آيه در شأن على عليه السّلام نازل شده است . « 1 » بنابراين ، آيه‌ى كريمه امامت و رهبرى على عليه السّلام بر امت اسلامى را اثبات مىكند . از آنجا كه در زمان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله آن حضرت بر همگان ولايت داشته است ، و على عليه السّلام نيز چون ديگر مؤمنان مشمول آيه‌ى كريمه‌ى النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ بوده است ، تحقق عينى ولايت و امامت على عليه السّلام به پس از رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مربوط مىشود . پرسشى كه معمولا در اينجا مطرح مىشود اين است كه هرگاه آيه در مورد على عليه السّلام نازل شده است ، چرا واژه‌ى مؤمنين به كار رفته است كه بر جمع دلالت

--> ( 1 ) . احاديث مربوط به نزول آيه در شأن على عليه السّلام از طريق شيعه متواتر و از طرق اهل سنّت متعدّد است . ر . ك : الميزان ، ج 6 ، ص 16 - 20 ؛ تفسير ابن كثير : 2 / 597 ؛ تفسير قرطبى : 6 / 221 ؛ شواهد التنزيل حسكانى : 1 / 161 ؛ اسباب النزول واحدى ، ص 133 ؛ الرياض النضرة ، طبرى : 3 / 208 . فقهاى اسلامى اين شأن نزول را مسلّم گرفته در باب فعل كثير در نماز ، و باب زكات و اين‌كه آيا صدقه زكات ناميده مىشود يا نه به آن استناد كرده‌اند . با توجّه به اين روايات ، ادّعاى جعلى بودن حديث از طرف ابن تيميّه از عجايب است . الميزان : 6 / 35 ؛ المراجعات ، ص 160 - 161 .