على ربانى گلپايگانى
219
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
عبارت ذيل شاهد بحث ماست : « الامام النار على اليفاع ، الحارّ لمن اصطلى به ، و الدليل في المهالك ، من فارقه فهالك » ؛ « 1 » امام آتشى است بر بلندى ، به آنكس كه از آن گرمى بخواهد ، گرمى مىبخشد ، و راهنما در موارد خطر است ، هركس از او جدا شود ، نابود خواهد شد . امام على عليه السّلام در نامهاى كه به عثمان بن حنيف ( والى بصره ) نوشتهاند ، فرموده است : « الا و انّ لكلّ مأموم اماما يهتدي به و يستضيء بنور علمه ، الا و انّ امامكم قد اكتفى من دنياه بطمريه و من طعمه بقرصيه ، الا و انّكم لا تقدرون على ذلك و لكن اعينوني بورع و اجتهاد و عفّة و سداد » « 2 » ؛ هر مأمومى امامى دارد كه به واسطهى او راه هدايت را مىيابد و از نور علم او كسب روشنايى مىكند . امام شما از دنيا به دو جامهى كهنه و دو گردهى نان بسنده كرده است . و شما توانايى عمل به چنين برنامهاى را نداريد ؛ ولى با پارسايى و تلاش در داشتن زندگى پيراسته از گناه ، و پاكدامنى و عمل استوار مرا يارى كنيد . در اين سخن امام عليه السّلام ، بيش از هرچيز بر بعد اخلاقى و تربيتى امامت تأكيد شده است . هم صفات اخلاقى ( اجتهاد و عفت ) و هم رفتار اخلاقى ( ورع و سداد ) و از ميان صفات و رفتار اخلاقى - باتوجه به اينكه عثمان بن حنيف به مجلس ضيافتى رفته بود كه ثروتمندان گرد آمده بودند ، و فقيران حضور نداشتند - بر قناعت و ساده زيستى تأكيد شده است .
--> ( 1 ) . اصول كافى : 1 / 155 ، باب نادر جامع في فضل الامام و صفاته . ( 2 ) . نهج البلاغه ، نامه 45 .