رجال خود نقل كرده است . مطابق نقل وى ، آنان 262 راوى بوده‌اند . « 1 » با بررسى دقيق‌ترى كه توسط برخى از نويسندگان انجام گرفته راويان حديث از آن حضرت بيش از رقم مزبور بوده‌اند . مطابق اين تحقيق تعداد راويان حديث از امام كاظم عليه السّلام 638 نفر بوده است . « 2 » پس از شهادت امام كاظم عليه السّلام گروهى از شيعيان در مورد شهادت امام عليه السّلام و نيز امامت پس از وى دچار اشتباه و انحراف گرديدند ، و گمان كردند كه آن حضرت همان مهدى موعود است ، برخى مرگ و شهادت او را انكار كردند ، و برخى ديگر آن را پذيرفتند ولى معتقد شدند كه او باز خواهد گشت و عدل كلى را جهان گستر خواهد كرد . اين گروه را « واقفيه » ناميده‌اند ؛ يعنى كسانى كه در باب امامت امام كاظم توقف كردند و به استمرار امامت در ذريه او قايل نبودند ، اما اكثريت شيعه به امامت امام على بن موسى الرضا عليه السّلام معتقد شدند . و آنان را « قطعيّه » ناميده‌اند . يعنى كسانى كه به امامت امام رضا عليه السّلام قطع و يقين داشتند . « 3 » با شهادت امام كاظم عليه السّلام دوران امامت امام رضا عليه السّلام « 4 » آغاز گرديد . و تا سال 203 ه كه به شهادت رسيد ، ادامه يافت . دوران امامت آن حضرت 20 سال بود . زمامداران عباسى معاصر با آن حضرت عبارت بودند از هارون الرشيد ، محمد امين

--> ( 1 ) . رجال شيخ طوسى ، اصحاب الكاظم عليه السّلام . ( 2 ) . سند الامام الكاظم عليه السّلام : شيخ عزيز اللّه عطاردى ؛ بحوث في الملل و النحل : 6 / 489 . ( 3 ) . فرق الشيعة ، ص 90 - 91 . ( 4 ) . امام رضا عليه السّلام در سال 148 ه در مدينه متولد گرديد و در سال 203 ه در طوس به شهادت رسيد . الارشاد ، ج 2 ، ص 247 .