على آقا نورى

309

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

وكيل با اموال ياد شده خانه‌هايى خريدند و قراردادهايى بستند و محصولات كشاورزى نيز خريدارى كردند . هنگامى كه امام عليه السّلام درگذشت و خبر به اين دو تن رسيد مرگ آن حضرت را انكار كردند و اين شايعه را در ميان شيعه گستراندند كه امام نمىميرد ، چرا كه او قائم و مهدى موعود است . گروهى از شيعه نيز به سخنان آنان اعتماد و استناد كردند و دعوى آنان در ميان مردم گسترده شد . بنابر نقل منابع ، اين افراد سرانجام به هنگام مرگ وصيت كردند كه اموال ياد شده به وارثان امام كاظم عليه السّلام سپرده شود ، و بدين‌سان براى شيعيان روشن شد كه آن دو تن فقط از سر آزمندى نسبت به اموالى كه در اختيار داشتند چنان دعوىاى را مطرح كرده بودند . « 1 » با اين‌همه نبايستى در شكل‌گيرى و طرح برخى از انديشه‌ها ، از مبانى كلامى و نقش پررنگ‌تر پيش‌فرض‌هاى سياسى - مذهبى آن غفلت كرد . دو . زمينه‌هاى سياسى - كلامى اشاره شد كه انتظار شيعيان براى ظهور قائم موجب مىشد كه گاهى مرگ او را منكر شوند . اين انتظار به دلايلى از موسى بن جعفر بيش از همه بود . چرا كه علاوه بر شهادت غريبانه موسى بن جعفر « 2 » ، اخبارى نيز مبنى بر قائم بودن آن حضرت رسيده بود . فقدان فرزند پسرى براى امام رضا عليه السّلام در آن زمان نيز به اين شبهه بيشتر دامن زد . ابو حاتم رازى در گزارش خود از عقايد واقفه مىنويسد : به گمان آنان موسى زنده است و نمىميرد و همان قائمى است كه زمين را پس از آكنده شدن از ستم ، از عدل سرشار مىكند . آنان از امام جعفر نقل كرده‌اند كه : « نام قائم نام صاحب تورات است » .

--> ( 1 ) . كشى ، ش 871 ؛ ناصرى ، ج 1 ، ص 82 - 83 . ( 2 ) . براى اطلاع از شبهات فكرى واقفيه نك : همان ، 127 - 195 .