5 - انگيزه‌هاى نفسانى و اهداف سياسى ( عشرت‌طلبى و جاه‌طلبى ) « 1 » . بررسى و ارائه نمونه‌هاى تاريخى و زنده براى هريك از اين عوامل نيازمند فرصت بيشترى است . نويسندگان در منابعى كه بدان اشاره شد به جزئيات آن پرداخته‌اند و در اينجا لازم به تكرار نيست . آن‌چه مىتوان بر آن تاكيد داشت اين‌كه اهداف و رقابت‌هاى سياسى و فكرى و اهتمام به موضوع امامت و رهبرى ، در وراى هريك از مدعيات طيف‌هاى مختلف غاليان وجود داشته است در بررسى بيشتر فرقه‌هاى شيعى ردپاى اين تفكر وجود داشته است . جالب توجه اين‌كه غاليان و سردمداران آنها در عصر امامان ، عموما به نوعى با حاكمان سياسى درگير بودند و به دست كارگزاران حكومتى سركوب و يا كشته شدند . در مباحث آينده به نقش ابو الخطاب در شكل‌گيرى اسماعيليه و اهداف سياسى وى اشاره خواهد شد . نگاهى به سرنوشت غاليان مشهورى چون بنان ، ( و يا بيان ) ، عبد الله بن معاويه ، مغيره ، ابو منصور عجلى ، ابو الخطاب ، نميرى و شلمغانى كه به دست خلفا سركوب شدند گواه اين مطلب است . اصول اعتقادى كه آنان ابراز مىداشتند نيز همگى با سياست و رهبرى جامعه ربط وثيقى داشته است . جمع‌بندى اين ديدگاه را مىتوان در سخن و يافته‌هاى يكى از پژوهشگران ملاحظه كرد در آنجا كه مىنويسد : اصول اعتقادى غلات را كه تقريبا وجه اشتراك تمام اين فرق مىباشد مىتوان در موارد زير خلاصه كرد : 1 - اعتقاد به الوهيت امام يا رهبر

--> ( 1 ) . براى اطلاع از مجموع اين عوامل بنگريد : احمد امين ، فجر الاسلام ، ص 268 به بعد ، فياض ، ص 86 به بعد ؛ شيبى ، الصلة بين التصوف و التشيع ، ص 121 ؛ همو ، الفكر الشيعى و النزعات الصوفيه ، ص 20 - 30 ؛ عبد العال ؛ حركات الشيعة المتطرفين ، ص 18 به بعد ؛ عرفان عبد الحميد ، ص 71 - 72 ؛ صفرى فروشانى ، غاليان ، ص 40 - 52 ؛ صابرى ، حسين ، تاريخ فرق اسلامى ، ج 2 ، ص 260 - 268 ، صالحى نجف‌آبادى ، غلو ، فصل دوم ؛ نويسنده در اين فصل از كتاب سه عامل مهم : دشمنان اسلام ، عشرت‌طلبان و دوستان جاهل و افراطى را تحت عنوان مثلث شوم از عوامل پيدايش غلو مىداند .