براى به دست گرفتن آن و ايفاى نقش خود قدم پيش نهد . « 1 » عراق مالامال از هواداران او بود . يك شيعه با حرارت به او خبر مىداد كه نيمى از جهان هوادار او هستند . « 2 » مردم كوفه تنها منتظر دستور او بودند تا شهر را از دست اردوى اموى مستقر در آنجا بگيرند و آنان را اخراج كنند . « 3 » حتى عباسيان كه سرانجام قدرت را به دست گرفتند براساس روايات تاريخى در آغاز به او به مثابه اولويت نخست براى رهبرى معنوى قيام مىانديشند . « 4 » امتناع امام از دخالت و بهره‌بردارى از موقعيت ، عكس‌العمل‌هاى گوناگونى را در ميان مردم به وجود آورد . عده‌اى از هواداران وى بىمجامله مىگفتند كه در آن وضعيت سكوت و عدم قيام براى او حرام است . « 5 » ديگران فقط اظهار يأس و نااميدى مىكردند كه وجود چنين موقعيت مناسب روزگار رهايى و دوران طلايى موعود شيعيان همچنان دور به نظر مىرسد . « 6 » اما امام نه‌تنها خود مطلقا از سياست دورى جست « 7 » بلكه پيروان خود را نيز به شدت از هر عمل سياسى منع كرد « 8 » و دستور داد كه شيعيان حق ندارند به هيچ‌يك از گروه‌هاى مسلح فعال پيوندند « 9 » يا تبليغات شيعى كنند . » « 10 » دربارهء نهى امامان شيعه از قيام و درگيرى مستقيم نظامى و مذمت كسانى كه بر خلاف سيره

--> ( 1 ) . همان ، 1 ، 307 و 8 ، 331 ؛ كشى ، 158 و 398 ؛ ابن شهر آشوب ، مناقب ، ج 3 ، 362 ؛ ( 2 ) . كلينى ، ج 2 ، ص 222 ، همچنين نك : ابن شهر آشوب ، ج 3 ، ص 362 ( 3 ) . كلينى ، ج 8 ، ص 331 ؛ كشى ، ص 353 - 354 . ( 4 ) . ابن شهر آشوب ، ج 3 ، ص 355 - 356 . ( 5 ) . كلينى ، ج 2 ، ص 222 . ( 6 ) . همان ، 1 : 368 ؛ غيبت نعمانى ، 198 و 288 و 294 و 330 ؛ غيبت شيخ ، 262 ، 263 ، 265 . ( 7 ) . مقاتل الطالبيين ، 273 ؛ كشى ، 362 و 365 . البته اين سكوت سياسى امام موجب نشد كه خليفه را از آزار دادن آن حضرت و سوءظن به او بازدارد . نك : العقد الفريد ، 3 : 224 ( 8 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 310 ؛ امالى شيخ ، ج 2 ، ص 280 . ( 9 ) . كشى ، 336 ، 383 ، 384 . ( 10 ) . كافى ، 2 ، 221 ، 226 ، 369 - 372 . نك : حسين مدرسى ، مكتب در فرآيند تكامل ، ص 11 - 10 . منابع مورد اشاره نيز از همين نويسنده است .