على آقا نورى
255
خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )
بود براى تقسيم شيعيان به دو گروه فاطمى و كيسانى و شايد آغازى براى شكلگيرى دو شيوه مبارزه مثبت و منفى ، و باقىماندن حكايت اين دو شيوه مختلف تا عصر حاضر . البتّه بايد توجه داشت كه به فرض قبول ابن حنفيه و پذيرش چنين امرى از طرف شيعيان ، نمىتوان تشكيل گروهى را به نام « كيسانيه » به گونهاى خلق الساعه تصور كرد . چرا كه بر فرض قبول رهبرى توسط وى كه نوعى مقابله با امام سجاد تلقى مىشد ، چنين پذيرشى را مىتوان نقطه آغازين اين گروه دانست ، و شكلگيرى رسمى اين فرقه را بعد از مرگ مختار به حساب آورد . به ديگر سخن ، قيام مختار و حتى قبول ضمنى و يا صريح ابن حنفيه براى رهبرى و تأييد قيام وى ، زمينهساز بعدى و يا بهانهاى براى صاحبان اين فرقه بود . شايد با توجه به چنين تحليلى باشد كه برخى شكلگيرى رسمى كيسانيه را در زمان امام جعفر عليه السّلام مىدانند . 2 . زيديه در اصطلاح دانش فرقهشناسى به پيروان و معتقدان به امامت زيد بن على بن حسين ( 122 - 80 ه ) « زيديه » گفته مىشود . زيديه نيز از جمله فرقههايى بودند كه در نيمه نخست قرن دوم و در زمان امامت صادقين و به دلايل سياسى ، از نظام امامت پىدرپى و منصوص الهى خارج شدند . اين گروه از جمله فرقههاى مهم شيعى هستند كه با استفاده از زمينههاى تاريخى و با پشتوانه قيامهاى علويان به رشد و نمو خود ادامه دادند و در يك سير تاريخى صاحب فلسفه سياسى و فقه نسبتا متمايزى از مكتب امامان شيعه اثنىعشرى شدند . ايجاد دولتهاى مستقل شيعى نيز عموما با نام آنها گره خورده است . زيد بن على از جمله بزرگان اهل بيت است كه احدى در زهد و تقوا و شجاعت و دغدغه او نسبت به اصل امر به معروف و نهى از