على آقا نورى
247
خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )
امامت و وصايت از طرف ابو هاشم علوى ، ( از رهبران اوليه كيسانيه ) به يكى از نوادگان عباسى ، ممكن است ما را به سمت اين نتيجه بكشاند كه رواج اين فرقه نيز توسط دستگاه عباسى بوده است . به ويژه با توجه به اينكه عباسيان بعد از كسب قدرت ، اقتدار و ماندگارى خويش را در گرو داشتن يك پايگاه تاريخى و مذهبى مىديدند . « 1 » باوجوداين ، ساختگى دانستن و اثبات بىپايگى تاريخى براى اين دسته ، به نوعى مخالفت با شواهد و مدارك زياد تاريخى است . « 2 » در اين سخن نيز ترديد نشده كه مبناى جدايى اين دو گروه و دستههاى بعدى شيعه ، موضوع امامت و رهبرى و تعيين مصاديق آن از ميان اولاد على عليه السّلام بوده است . نگاهى اجمالى به اختلافات اين گروهها شاهد مدعا خواهد بود . برپايه اين آموزه بود كه بحث بر سر اينكه آيا امام بايد از نسل على عليه السّلام باشد يا فاطمه ؟ و اگر از نسل على بودن ضرورت دارد ، واسطه اين نسل تنها امام حسين عليه السّلام است يا حسن عليه السّلام را نيز شامل مىشود ؟ و اينكه تعيين امام بايد از طريق نص امام قبلى باشد يا منوط به انتخاب ؟ محور اصلى اختلافات
--> - بن الحسين و محمد بن حنفيه در ترديد بود ( رجالكشى ، ص 124 ) و تنها افراد انگشتشمارى بودند كه دچار چنين ترديدى نبودند . در روايتى آمده است مردم بعد از امام حسين مرتد شدند جز سه نفر : « ابو خالد كابلى ، يحيى بن ام الطويل و جبير بن مطعم » ( كشى ، ص 123 ) و در يك روايت ديگر مىخوانيم كه در نخستين روزهاى امامت امام سجاد تنها پنج نفر با آن حضرت بودند : سعيد بن جبير ، سعيد بن مسيّب ، محمد بن جبير بن مطعم ، يحيى بن ام الطويل و ابو خالد كابلى . چنين مواردى را بنگريد : كشى ، ص 115 - 129 و كلينى ، ج 1 ، ص 352 به بعد ) . ( 1 ) . اشعرى قمى ، ص 21 ؛ نوبختى ، همان ، ترجمه محمد جواد مشكور ، ص 106 . ( 2 ) . نك : مقدمه ابن خلدون ، ص 250 . تلاش در ساختگى نشان دادن ادله و ترديد در وجود تاريخى اين فرقه را بنگريد در كتاب سبحانى ، ج 7 ، ص 35 - 41 ؛ حسنى ، سيد نظير ، دفاع عن التشيع ، ص 431 - 432 ؛ جعفريان ، تاريخ خلفا ، ص 547 .