ائمه بوده‌اند . قابل ذكر اينكه برپايه پاره‌اى از گزارش‌هاى تاريخى و روايى حتى امام على عليه السّلام خود را ( در برخى امور ) فوق خطا نمىدانست . نقد و بررسى و يا توجيه و جمع اين سخن با ديگر روايات و نيز تطبيق مفروضات كلامى با برخى از گزارش‌هاى تاريخى و روايى از عهده و توان صاحب اين نوشتار خارج است . چنان‌كه در آغاز اشاره شد ، اين پژوهش در پى گزارش تاريخى در باب ريشه‌هاى اختلاف بين شيعيان است . 3 . تنازعات درونى اصحاب و برخورد ائمه بنابر گزارش مورخان علم فرقه‌شناسى ، طرح القابى نظير رافضه ، ممطوره و حماريه براى گروه‌هاى شيعى و متهم كردن اصحاب امامان به تشبيه و جسم‌انگارى خدا ، ابتدا توسط خود گروه‌هاى شيعى دامن زده شد . در جاى خود به نقش برجسته و سرنوشت‌ساز رقابت‌هاى سياسى و تأثيرگذارى حاكمان عصر اموى و عباسى در اختلاف و اختلاف‌نمايى شيعيان اشاره شد . طبيعى است كه وقتى گروهى در فضاى ترس ، تقيه ، زندان و قتل و گريز زندگى كند چه بسا در ارتباط با رهبران خود و استفاده از آنها دچار پرداخت هزينه‌هاى سنگين گردد و در نتيجه انشعاب و اختلاف آنان نيز بيشتر خواهد بود . با اين‌حال نبايد همه اختلافات درونى و تنازعات شديد اصحاب امامان و گروه‌هاى شيعى را برگرفته از عوامل بيرونى دانست . چرا كه بنا به گزارش نوبختى - مشهورترين فرقه‌نگار شيعى - هريك از گروه‌هاى مختلف شيعيان و يا منسوب به شيعه نيز دسته‌هاى شيعى مخالف خود را كافر ، مشرك ، و مهدور الدم مىدانستند و احيانا حكم به ترور و خفه كردن و