حفظ خود و ميراث جدشان بكوشند . برخورد امام صادق عليه السّلام و امام كاظم عليه السّلام و طولانى بودن مدت امامت آن دو بزرگوار ( دوره هفتادساله ) و حضور همزمان با مهم‌ترين شورش‌ها و قيام‌هاى سادات علوى را مىتوان الگوى مناسبى در فهم سيره ديگر امامان به حساب آورد . سياست حزم و احتياط امام صادق عليه السّلام به گونه‌اى بود كه حتى مجبور شد در يك اقدام احتياطآميز و به منظور حفظ جانشين واقعى خود ، پنج نفر ، و از جمله منصور ، خليفه عباسى را به عنوان جانشينان خود معرفى كند . وى با توجه به اين مهم نه‌تنها به منصور تعهد عدم قيام و مخالفت با خلافت را داد بلكه گاهى اوقات در مجلس او نيز حاضر مىشد . درخور يادآورى است كه بيشترين روايات در باب تقيه و دستور به عدم قيام سياسى از طرف ايشان گزارش شده است . به‌هرحال آن حضرت در بسيارى از رخدادهاى تاريخى و بزرگ عصر خويش ، كه صبغه سياسى داشت ، شركت نكرد امّا به جاى آن و با استفاده از خلاء انتقال قدرت و آرامش نسبى براى اهل بيت ، تلاش خود را بر تثبيت ارزش‌هاى اسلامى و سامان‌دهى تشكيلات شيعى ، حفظ ميراث معنوى اسلام ، ترويج مكتب اهل بيت و از همه مهم‌تر جلوگيرى از انحرافات فكرى معطوف كرد . « 1 » اين مهم با توجه به حجم بيشتر روايات اهل بيت از زبان او و نيز شهرت فقه شيعى به فقه جعفرى به روشنى پيداست . آن حضرت نه‌تنها خود وارد مبارزه مستقيم سياسى نشد بلكه اصحاب خويش و ديگر علويان انقلابى را از آن برحذر مىداشت و به آنان دستور مىداد تا از سپر تقيه استفاده كنند . « 2 » اين سياست دربارهء امام كاظم نيز روشن‌تر است . طبيعى بود كه هارون با تجربه بيشتر خود از قيام‌هاى علويان و آگاهى از مخالفت‌هاى درونى امامان با حكومت

--> ( 1 ) . مغنيه ، همان ، ص 108 ، اديب ، عادل ، زندگى پيشوايان ما ، ترجمه اسد الله مبشرى ، ص 190 . ( 2 ) . به عنوان نمونه نك : حر عاملى ، وسايل الشيعه ، ج 11 ، ص 40 - 41 و 472 ؛ نورى ، مستدرك الوسايل ، ج 12 ، ص 291 - 307 ، معزى ، جامع احاديث الشيعه ، ج 18 ، ص 393 به بعد .