على آقا نورى

186

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

اين خليفه پيوسته امام را تحت‌نظر داشت و بارها او را از مدينه به عراق فراخواند . وى حتى براى آن‌كه شخصيت علمى و معنوى آن بزرگوار را درهم بشكند از ابو حنيفه خواست تا با آماده كردن مسائل مشكل علمى ، در حضور او با امام مناظره كند و با غلبه بر ايشان از ابهّت و نفوذ وى بكاهد ، ولى كار برعكس شد و ابو حنيفه اعتراف كرد كه امام از همه دانشمندان عصر داناترست . « 1 » يكى از پژوهشگران با تأكيد بر انگيزه‌هاى اعتقادى و رقابت سياسى - مذهبى عباسيان با علويان شيعى ، از جمله امام صادق عليه السّلام مىگويد : از ديدگاه علويان تصدى خلافت توسط عباسيان به معنى غصب حقوق سياسى ائمه ( س ) بود ، بنابراين عباسيان نسبت به ديدگاه علويان در مورد قدرت خود ظنين شدند . هم‌چنين انگيزه‌هاى اقتصادى نيز موجب سركوبى و اعمال فشار عليه علويان شد زيرا امام صادق عليه السّلام به جمع‌آورى خمس به صورت پنهانى از سوى پيروانش ادامه مىداد و اين اقدامى بود كه آنان به عنوان گامى در براندازى حكومت خود تلقى مىكردند . اين دو عامل عباسيان را ناچار ساخت تا امام صادق عليه السّلام را در مدينه و پيروانش را در عراق و مصر تحت‌نظر بگيرند و با اين شيوه نظارت ، مطمئن شوند كه امنيت حكومتشان محفوظ مىماند . « 2 » سياست فشار و ظلم منصور ، گاهى متوجه نزديكان و اصحاب امام صادق عليه السّلام نيز مىشد . به گونه‌اى كه افرادى چون « سدير » و « عبد السلام بن عبد الرحمن » به زندان افتاده و « معلى بن خنيس » از اصحاب فداكار امام نيز توسط كارگزاران

--> ( 1 ) . ذهبى ، سير اعلام النبلاء ، ج 6 ص 440 ، 445 . براى اطلاع بيشتر از برخوردهاى منصور با امام صادق عليه السّلام مراجعه شود به منابعى مانند : بحار الانوار ، ج 47 ، ص 74 ، 162 ، 172 - 174 ، 180 ، 195 - 200 ، 206 ، اصول كافى ، ج 2 ، ص 378 - 384 ، قاضى نعمان ، شرح الاخبار ، ج 3 ، ص 291 - 308 ؛ كشف الغمه ، ج 2 ، ص 369 - 448 ؛ بنگريد : عباسيان از بعثت تا خلافت ، ص 96 . ( 2 ) . جاسم حسين ، تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ، ص 63 ، 64 .