منصور به قتل رسيد . « 1 » اين سياست نه‌تنها موجب شد كه اصحاب آن حضرت نتوانند به‌طور آشكار به بيان حقايق و معارف اهل بيت بپردازند ، بلكه بعد از وى نيز براى اصحاب ديگر امامان مشكلاتى را در نقل ترويج احاديث آن حضرت به بار آورد . « 2 » پرواضح است وقتى اصحاب امامان از بيم مأموران دولت نتوانند ديدگاه‌هاى واقعى ائمه را بيان كنند و حتى خلاف آن را نيز بگويند ، يا گاهى مجموعه‌هاى حديثى خود را دفن كنند ، نه‌تنها بسيارى از سخنان و معارف آن بزرگان به دست بعدىها نخواهد رسيد ، بلكه در مواردى همراه با اختلاف و احيانا تناقص گزارش و حيرت بعدىها مواجه خواهد شد . « 3 » با توجه به دست يازى غاليان و مفوضه ، طبيعى است ما نيز اكنون از چند و چون ، و كم و كيف و ميزان دست‌برد در مجموعه‌هاى حديثى كه توسط محدثان كهن گزارش شده ، اطلاع روشنى نداشته باشيم . « 4 » دو . برخورد خلفاى عباسى با امام موسى كاظم امام موسى بن جعفر هفتمين پيشواى شيعيان در سال 128 هجرى قمرى متولد شد . دوران امامت آن حضرت مصادف با خلافت چهار خليفه عباسى ، منصور ( تا سال 158 ) ، مهدى ( 158 - 169 ) هادى ( 169 - 170 ) و هارون ( 170 - 193 ) شد . دوران امامت ايشان ( 148 - 183 ) در مقايسه با ديگر امامان شيعه طولانىتر بود . اين بزرگوار به دليل حلم و بردبارىاش در برابر نامهربانىها و دسته‌بندىهاى شيعيانش ملقب به كاظم ( فرونشاننده غيظ و خشم ) شد . « 5 » با اين‌حال ايشان در

--> ( 1 ) . مجلسى ، همان ، ج 47 ، ص 129 . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 1 ، ص 53 ؛ وسايل الشيعه ، ج 18 ، ص 58 و 330 . ( 3 ) . موارد مستندى از اين سردرگمى را بنگريد ، محمد باقر بهبودى ، معرفة الحديث ، ص 13 - 18 . ( 4 ) . جعفرى ، محمد جعفر ، تاريخ معتزله ، ص 28 . ( 5 ) . صدوق ، عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 103 .