و مذهبى جايگزين سازند ، بلكه هر از گاهى به بهانه‌هاى مختلف به آزار و اذيت اين بزرگان مىپرداختند . منابع ، آثار تاريخى و حديثى فريقين دربارهء جاسوس‌گذارى ، تهديد ، حصر ، حبس و احيانا به شهادت رساندن پنهانى امامان شيعه ، توسط اين دستگاه ، با توجه به تأثير آن در سياست تقيه و چگونگى مواضع سياسى - مذهبى اهل بيت موضوعى نيست كه بتوان به سادگى آن را انكار كرد . از اين‌روى در اينجا و به مقتضاى بحث به برخى از برخوردهاى نامناسب و مستقيم خلفاى عباسى با امامان شيعه اشاره مىكنيم و به دنبال آن مواضع امامان را روشن مىسازيم . يك . برخورد منصور با امام صادق عليه السّلام صادق آل محمد در دوران زندگى شصت و پنج‌ساله خود ( 83 - 148 ) شاهد خلافت ده خليفه اموى و دو خليفه نخست عباسى ( سفاح و منصور ) بود . آن امام در دوران امامتش با تحولات برجسته سياسى - فرهنگى نظير تغيير خلافت اموى به عباسى و شكل‌گيرى مذاهب مختلف فقهى ، كلامى و نيز ماجراهاى غم‌انگيز قتل زيد بن على و ديگر سادات حسنى روبه‌رو شد . آن حضرت در ايام منصور اگرچه نسبت به ديگر علويان از آزادى بيشترى برخوردار بود ، امّا باز به عنوان بزرگ سادات حسينى از اذيت و آزار وى بىبهره نبود . « 1 » با توجه به اين سياست ، منصور جاسوسانى را براى كنترل امام و فهم ارتباط تشكيلاتى وى با شيعيان به كار مىگرفت . « 2 » اساسا تأكيدهاى مكرّر آن حضرت به تقيه خود شاهد گويايى بر فشار سياسى به امام و اصحاب وى مىباشد .

--> ( 1 ) . ابن حجر ، الصوائق المحرقة ، ص 305 - 307 ؛ ابن صباغ ، الفصول المهمة ، 225 - 230 . ( 2 ) . صفار ، قمى ، بصائر الدرجات ، تصحيح محسن كوچه‌باغى ، ص 245 . در يكى از روايات آمده كه « منصور در مدينه جاسوسانى داشت و از اين طريق كسانى را كه با شيعيان جعفر رفت‌وآمد داشتند ، گردن مىزدند . ( نورى ، مستدرك الوسايل ، ج 12 ، ص 383 ) نمونه‌هايى از سياست جاسوس‌گذارى عليه امامان شيعه را بنگريد : شبر ، شذرات سياسيه من حياة الائمه ، ص 174 - 181 .