البته در دوران مأمون ، يك حركت علوى ديگر به رهبرى محمد فرزند امام جعفر صادق ( محمد ديباج ) گزارش شده است . وى از جمله كسانى بود ، كه ديگران را به بيعت فراخواند و با او به عنوان امير المؤمنين بيعت شد . وى ادعاى مهدويت نيز داشت و سرانجام به دست مأمون كشته شد . سياست معتصم نيز ( 218 - 227 ) ، به عنوان آخرين خليفه عصر اول عباسى « 1 » ، در مقابل علويان دست كمى از خلفاى سختگير قبلى نداشت . وى در دوران خلافتش با حركات با نشاط شيعى مواجه شد . در اين دوران محمد بن قاسم بن على زيدى از نوادگان امام حسن در طالقان ( در سال 219 ) قيام كرد . حركت وى نيز ناكام مانده و بعد از دستگيرى به زندان افتاد . وى اگرچه توانست به‌طور موقت از زندان فرار كند امّا بعد از فرارش توسط كارگزاران خليفه بعدى يعنى متوكل دستگير شد و در اسارت درگذشت . « 2 » با توجه به فرار او از زندان و پنهان شدنش بود كه عده‌اى او را به عنوان مهدى امت مطرح كردند و بر آن شدند كه وى زنده است و به زودى قيام خواهد كرد .

--> ( 1 ) . پژوهشگران دوران پانصدساله عباسيان را با توجه به ساختار و چگونگى قدرت و تشكيلات حكومتى اين خاندان ، به چهار عصر و دوران متمايز تقسيم كرده‌اند . اين دوران چهارگانه عبارتند از 1 . عصر اول عباسى ( از سال 132 - 232 ) به عنوان دوران نيرومندى ، گسترش و شكوفايى خلافت . آخرين خليفه اين عصر واثق بود . 2 . عصر دوم عباسى ( از سال 232 - 334 ) كه به عصر نفوذ عنصر ترك در دستگاه خلافت شناخته شده است . اين دوران از متوكل شروع و به خلافت مستكفى خاتمه مىيابد . اين دوره اگرچه يك قرن بيش نبود امّا سيزده خليفه عباسى روى كار آمد . 3 . عصر سوم عباسى ( از سال 334 - 447 ) كه به دوره نفوذ آل بويه به جاى تركان شناخته شده است . در اين عصر كه مدت آن بيش از يك قرن طول كشيد ، تنها پنج خليفه ( مستكفى ، مطيع ، طائع ، قادر و قائم ) را به خود اختصاص داده است . 4 . عصر چهارم ( از سال 447 - 656 ) دوران نفوذ سلجوقيان ترك مىباشد . در اين دوران نيز 12 خليفه جاى خود را به يكديگر دادند و اولين آنها قائم و آخرين آنها مستعصم بود . بيشترين قيام‌هاى مشهود علويان حسنى و حسينى كه يا شكست خوردند و يا به پيروزىهاى نسبى دست يافتند ، مربوط به عصر اول عباسى و قسمتى از عصر دوم مىباشد . ( به عنوان نمونه نك : سهيل طقوش ، عصر عباسيان ، ) امامان شيعه نيز در اين دوره از خلافت عباسيان حضور داشتند . ( 2 ) . اصفهانى ، ص 464 - 467 ؛ همچنين بنگريد : طبرى ، ج 7 ، ص 223 - 225 .