على آقا نورى
176
خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )
فشار بياورند و تحركات آنها را نيز زير نظر بگيرند . بدين خاطر در زمان او جماعتى از علويان به جنبش آمده و به جاهاى ديگرى پناهنده شدند . با توجه به فشارهاى وى بود كه برخى از شيعيان به دامان حسين بن على بن حسن از نوادگان امام حسن و معروف به « شهيد فخ » روى آورده ، رهبرى وى را براى قيام و انتقام پذيرفتند . قيام شهيد فخ ( از مقدسترين قيامهاى شيعى ) نيز در منطقه حجاز توسط هادى سركوب شد و صاحب اين قيام در سال 169 ه . به همراه جمعى از اصحابش به شهادت رسيدند . البته دستهاى از آنها نجات يافته ، بعد از آن در شهرهاى مختلف پراكنده و مخفى شدند . و از ميان آنها ادريس بن عبد الله بن حسن بن على ، رهسپار مغرب شد . وى اگرچه توسط يكى از جاسوسان عباسى در عصر رشيد مسموم شد و به شهادت رسيد امّا فرزند او بعدا جاى وى را گرفت و حكومت ادراسه را در آن منطقه بنيان نهاد و عبد الله بن حسن نيز به سرزمين ديلم در مشرق رفت . « 1 » شايسته ذكر است موسى بن عيسى از كارگزاران برجسته دستگاه عباسى دربارهء قيامكنندگان و همراهان شهيد فخ مىگويد : « به خدا قسم آنان اگرچه نزد خدا گرامىتر و به آنچه نزد ما است ( خلافت ) شايستهترند ، امّا چه مىتوان كرد كه سلطنت و حكومت نازا است ، فرزند و پدر نمىشناسد و لذا اگر صاحب اين قبر ( پيامبر ) نيز بر سر حكومت با ما به كشمكش پردازد با شمشير ما روبرو خواهد شد . » « 2 » هارون نيز اگرچه در آغاز حكومتش به دلجويى از علويان پرداخته ، تا حدودى آسايش آنها را فراهم ساخت و حتى براى رضاى خاطر آنان برخى از استانداران خود را بر كنار كرد « 3 » ، امّا كينههاى قبلى علويان از اين دستگاه و ياد و
--> ( 1 ) . اصفهانى ، ص 366 به بعد و 406 - 407 . ( 2 ) . همان ، ص 380 . ( 3 ) . سهيل طقوش ، محمد ، دولت عباسيان ، ترجمه حجت الله جودكى ص 96 و 97 .