ترديدى نيست كه زمينه‌سازى و قيام‌هاى قبلى علويان به ويژه زيد بن على عليه السّلام در كوفه و فرزندش در خراسان ( دو مركز مهم دعوت عباسيان ) و جايگاه و مظلوميت ويژهء اهل بيت در مناطق دعوت عباسى بود كه توانست امر دعوت آنان را سرعت بخشيده ، پيروزى آنان را استوار كند . « 1 » با توجه به چنين جايگاهى بود كه آنان حتى قبل از شروع حركت رسمى قيام و در جلسه‌اى كه با همكاران هاشمى خود ترتيب داده بودند هيچ سخنى از فرع عباسى به ميان نياورده ، بلكه با محمد نفس زكيه به عنوان خليفه برگزيده بعد از پيروزى بيعت كردند . « 2 » الف ) برخورد و رقابت با شيعه و رهبران شيعى علويان به زودى متوجه شدند كه شعار « الرضا من آل محمد » مصداق ديگرى به خود گرفته و در واقع هيچ‌چيزى تغيير نكرده است . شيرينى قدرت براى خلفاى عباسى از يك طرف و شكست آرزوهاى علويان و عدم تحمل اين شكست از طرف ديگر ، موجب شد كه همواره اين دو فرع هاشمى به كشمكش سياسى ، مذهبى و رويارويى نظامى با يكديگر بپردازند . اين تنازعات با توجه به تأثير برجسته آن در ظهور و رواج اختلافات فرقه‌اى نياز به توضيح بيشترى دارد . اما قبل از پرداختن به اين مهم شايسته است كه به تفاوت راه‌ورسم عباسيان با امويان اشاره كنيم . بنابر آن‌چه قبلا اشاره شد ، دستگاه اموى با توجه به كينه ديرينه خود نسبت به بنى هاشم ، به ويژه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و خاندانش ، اسلام‌زدايى و مبارزه با اهل بيت را جزو برنامه‌هاى اساسى خود قرار داده بود و بعد از به دست گرفتن قدرت ، تلاش

--> ( 1 ) . مغنيه ، محمد جواد ، الشيعه و الحاكمون ، ص 113 به بعد ؛ ليثى ، جهاد الشيعه ، ص 51 - 52 ؛ همچنين بنگريد : جاسم حسين ، تاريخ سياسى عصر غيبت امام دوازدهم ، ص 62 - 64 ؛ جعفريان ، حيات فكرى - سياسى امامان شيعه ، ص 363 - 365 - 366 . ( 2 ) . اصفهانى ، ابو الفرج ، مقاتل الطالبين ، ص 185 به بعد ؛ ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 370 .