خود را بر اين پايه استوار كرد تا به هر صورت ممكن ، انتقام تاريخى خود را از اسلام و بنيان‌گذار آن بگيرد . « 1 » آنان بعد از به قدرت رسيدن ، نه هيچ‌گونه دغدغه‌اى نسبت به اسلام و قرآن از خود نشان دادند و نه‌چندان نيازى بدان داشتند . « 2 » مورخان و پژوهش‌گران غالبا يكى از عوامل شكست امويان را نيز در همين نكته دانسته‌اند . اما راه‌ورسم عباسيان در تثبيت قدرت و چگونگى مواجهه با مخالفان علوى خود ، به گونه ديگرى بود . چرا كه آنان علاوه بر بهره‌بردارى از تجربه شكست بنى اميه ، شناخت بيشترى از علويان ، امامان اهل بيت و تمايل عمومى مردم به اين خاندان داشتند . آنان به روشنى دريافتند كه بدون يك پايگاه مذهبى و معنوى نمىتوان به ادامه خلافت اميدوار بود . از اين‌روى تلاش كردند به هر صورت ممكن ، خود را از اهل بيت به حساب آورده و خلافت خود را به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گره بزنند . با چنين اقدامى آنان هم مىتوانستند حقوق خاندانشان را بر اساس زمينه‌هاى مذهبى و شرعى توجيه كنند و هم بهانه‌اى براى سركوبى و رقابت با علويان داشته باشند . خطبه‌هاى ابو العباس سفاح نخستين خليفه عباسى و عمويش ، خطبه و منشور سياسى منصور در آغاز خلافت ، نامه منصور به محمد نفس زكيه و نام‌گذارى قصر خود با عنوان « هاشميه » به روشنى حكايت از اين مهم دارد . « 3 »

--> ( 1 ) . اين تلاش به ويژه از طرف معاويه بنيان‌گذار خلافت امويان ، در منابع مختلف گزارش شده است . به عنوان نمونه نك : شبر ، سيد حسن ، شذرات سياسيه من حياة الائمه ، ص 37 - 47 ؛ احمد امين ، ضحى الاسلام ، ج 3 ، ص 281 - 378 . ( 2 ) . براى اطلاع از گزارش مصادر كهن دربارهء اين ادعا بنگريد : شبر ، همان ، ص 37 - 46 ؛ و نيز جعفر مرتضى عاملى ، المدخل لدراسة سيرة النبوية ، ص 22 - 42 . ( 3 ) . خطبه‌هاى حكومتى سفاح ، منصور و داود بن على عموى وى را در آغاز خلافت و نيز نامه منصور به محمد نفس زكيه ، بنگريد : مسعودى ، ج 3 ، ص 270 - 274 و 311 - 312 ، طبرى ، همان ، ج 6 ، ص 81 - 86 ؛ يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، ترجمه محمد ابراهيم آيتى ، ج 2 ، ص 331 ؛ محمد رضا مظفر ، السقيفه ، ص 69 - 70 . سفاح و عموى وى داوود بن على در اولين خطبه و منشور حكومتى خود در آغاز خلافت با تكيه بر سوابق تاريخى و استناد به آياتى از قرآن كه سخن از ويژگىها و برترىهاى -