فصل اول چگونگى پيدايش فرق اسلامى ظهور ، گسترش و تمايز انديشه‌هاى هريك از فرق اسلامى علاوه بر اسباب ويژه ، معلول عوامل مشتركى است كه در يك فرايند تدريجى و متأثر از يكديگر به وقوع پيوسته‌اند . شناخت اجمالى انديشه‌هاى هريك از فرق اسلامى را هرچند مىتوان با آگاهى از بسترها و عوامل تاريخى و فكرى ويژهء آن فرقه به دست آورد ؛ اما آگاهى دقيق و جامع آنگاه ميسر است كه زمينه‌ها و عوامل عام و مشتركى كه در پيدايش تمامى فرقه‌ها سهيم است ، مورد بررسى قرار گيرند . از اين‌رو لازم است پيش از بررسى زمينه‌هاى خاص انشعاب‌هاى شيعى ، چگونگى ، محورها ، زمينه‌ها و عوامل كلى و مهم پيدايش فرقه‌گرايى به اختصار تبيين شوند . 1 . مراد از فرقه و فرقه‌گرايى در ميان آثار مشهور ، تعريف مشخصى از فرقه و تمايز آن با واژه‌هاى مترادف نشده است . در موارد زيادى نيز كاربرد آن با طايفه ، ملت ، نحله ، مقاله و مذهب يكسان تلقى شده است . بنابراين معناى لغوى و اصطلاحى فرقه را بررسى و از واژه‌هاى مترادف آن صرف‌نظر مىكنيم . « 1 »

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر بنگريد : مشكور ، محمد جواد ، فرهنگ فرق اسلامى ، ص 6 - 8 ؛ و مجله هفت آسمان ، ( مدخل فرقه ) ، شماره 15 ، ص 374 .