كيفى خود را بر پيروان هر مكتبى خواهد گذاشت ، با توجه به شرايط اجتماعى و سياسى آن زمان و نوع ارتباط مردم با يك‌ديگر ، مىتوان گفت حتى اگر رهبر يك مكتب همواره با پيروانش در ارتباط بود و آنان را كنترل مىكرد ، باز اختلاف و انشعاب ، طبيعى بود چه برسد به برخورد امامان شيعه با پيروان خود كه همواره در شرايط ترس و اضطراب و بدون امكان ارتباط بود . انشعاب دو فرقه كيسانيه و زيديه از پيكره تشيع را مىتوان تا حدود زيادى معلول تحولات و فشارهاى سياسى عصر اموى دانست كه در بخش انشعابات شيعى بدان مىپردازيم . 2 . عصر عباسى خاندان عباسى يكى از دو شاخه اصلى بنى هاشم بودند كه با استفاده از جايگاه اهل بيت و زمينه‌سازى قبلى علويان ، بزرگ‌ترين قيام تاريخى بر ضد امويان را سازمان داده ، در نهايت به پيروزى رسيدند . عباسيان برپايه گزارش‌هاى متعدد تاريخى ابتدا با طرح شعار « الرضا من آل محمد » و وعده‌هاى خود مبنى بر سپردن قدرت به دست فردى نامشخص از خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، حركت خود را شروع كردند . « 1 » اساسا در ابتدا و قبل از سقوط امويان تمايز روشنى بين علويان و عباسيان و يا بنى على و بنى عباس نبود . در زمان اوج‌گيرى قيام عباسيان نيز مردم و به خصوص اهالى خراسان و بسيارى از شيعيان علاقه‌مند به اهل بيت ، نمىتوانستند به خوبى ميان معارضان حكومت اموى تميز قائل شوند . دو شاخه هاشمى ( عباسى و علوى ) اهداف سياسى خود را بر محور مشتركى به نام مبارزه با امويان سامان داده بودند . البته حركت و دعوتى كه در اواخر روزگار امويان شروع شد و موجبات سقوط اين حزب را فراهم كرد به نام عباسيان گره خورده است . با اين‌حال

--> ( 1 ) . احمد امين ، ضحى الاسلام ، ج 3 ، ص 280 - 281 .