كوفيان را مىتوان در اين نكته جست‌وجو كرد . شايد بتوان گفت عامل برجسته جهش تفكر تشيع از حادثه كربلا شروع شد . اين حادثه هم موجب انسجام درونى و عاطفى براى شيعه و هم اسباب جلب عواطف مردم به اهل بيت شد . « 1 » مىتوان گفت جدايى قطعى شيعه به معناى اعتقاد به وصايت و امامت على و برترى او و خاندانش براى رهبرى و تحكيم هويت آنان از اين زمان آغاز شد . بازتاب شهادت امام حسين عليه السّلام در ميان شيعيان به گونه‌اى بود كه برخى را به افراط واداشته و مدعى شدند روز عاشورا آغاز جنبش سياسى تشيع و خاستگاه اوليه آن است . « 2 » « كامل شيبى » در يك جمع‌بندى ، شكل‌گيرى و رشد تشيع از آغاز تا زمان شهادت امام حسين عليه السّلام را اين‌گونه ترسيم مىكند : تشيع يك حركت اسلامى بود كه در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شروع و بعد از قتل عثمان جهت‌گيرى و پس از شهادت حسين عليه السّلام استقلال پيدا كرد . « 3 » در اينجا از نتايج سياسى - اجتماعى حادثه كربلا صرف‌نظر مىكنيم و سيره سياسى امام سجاد و امام باقر و چگونگى مواجهه آنها با دستگاه خلافت ، را پى مىگيريم . ج ) سيره سياسى ديگر امامان شيعه در عصر اموى بعد از شهادت امام حسين عليه السّلام امامت و وصايت به على بن الحسين عليه السّلام و بعد از

--> ( 1 ) . غريفى ، التشيع ، ص 28 ، جعفريان ، تاريخ تشيع در ايران ، ج 1 ص 90 - 91 ؛ تاريخ الاماميه ، ص 60 - 61 ، براساس نگاه نويسنده اين كتاب ، شيعه قبل از حادثه كربلا به عنوان يك جماعت سياسى و به معناى ياران و اصحاب حزب امام على عليه السّلام مطرح بودند و نه جمعيتى مشخص و متشكل مذهبى . ( 2 ) . وائلى ، ص 25 - 26 ؛ صبحى ، نظريه الامامه ، ص 48 ؛ نشار ، همان ، ج 2 ، ص 34 ؛ جعفرى ، تشيع در مسير تاريخ ، ص 250 . ( 3 ) . شيبى ، همان ، ص 17 .