1 . عصر اموى پس از شهادت امام على عليه السّلام و كناره‌گيرى امام حسن عليه السّلام و عدم توفيق تحقق حكومت اسلامى ، زعامت و قدرت سياسى به دودمان اموى منتقل شد . امويان تيره‌اى از قبيله قريش بودند كه از سال‌هاى قبل از بعثت و در عصر بعثت نبى مكرم اسلام صلّى اللّه عليه و آله ، با توجه به كينه و رقابت ديرينه خود با بنى هاشم و در راس آنها محمد مصطفى صلّى اللّه عليه و آله ، از جمله سرسخت‌ترين دشمنان اسلام و پيام‌آور آن بودند . سردمداران اين حزب اگرچه از روى اكراه و از ترس شمشير مسلمانان و به خاطر ملاحظات سياسى به دين اسلام گرويده و لقب « طلقا » را ويژهء خود ساختند ، اما تقدير چنين رقم خورد كه همين اسلام آوردن ظاهرى براى آنها بسى كارساز و ثمره تلاششان براى نفوذ در تشكيلات نظام اسلامى به سرعت و برطبق آرزويشان به بار نشيند . به‌هرحال آنان به هر قيمتى براى خود جاى پايى بازكرده و به كرسى حكومت و خلافت اسلامى تكيه كردند با اين‌همه كرسى خلافت آنان چندان استوار هم نبود . معاويه و حزب اموى به مراد ديرينه خود رسيدند ، اما به خوبى مىدانستند كه براى مشروعيت و استحكام پايه‌هاى خلافتى كه به ماندگار بودن آن مىانديشند ، مشكلات سياسى ، فكرى فراوانى در پيش‌رو دارند . مشكل سابقه نفرت‌انگيز تاريخى از يك طرف و قدرت معنوى و مقبوليت عمومى رقباى آنان « 1 » از طرف ديگر بود كه آنان را سخت به تكاپو انداخت .

--> ( 1 ) . گو اين‌كه سال آغاز مطلق العنان شدن معاويه در قلمرو مسلمانان به « عام الجماعه » مشهور شده اما در واقع مىتوان آن را سال پيروزى نظامى معاويه به سركردگى شام اموى و كناره‌گيرى و سكوت و تسليم اجبارى عموم مسلمانان به ويژه عراق علوى و به ديگر سخن سال تفرقه ناميد و نه اجتماع توده‌ها بر پذيرش و مشروعيت معاويه و حزب او .